उत्तर: विधान 'अ' आणि 'ब' दोन्ही सत्य आहेत (पर्याय 1)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
विधान अ बरोबर आहे: तपांबरामध्ये उंचीनुसार तापमान नियमितपणे घटते (दर 1 किमीला 6.5°C), या प्रक्रियेला 'तापमानाचा सामान्य लोपदर' (Normal Lapse Rate) म्हणतात.
•
विधान ब बरोबर आहे: काही विशिष्ट भौगोलिक व हवामान परिस्थितीत (उदा. हिवाळ्यातील शांत रात्र, दरीचा भाग) उंचीनुसार तापमान कमी होण्याऐवजी वाढते, याला 'तापमानाची विपरीतता' (Temperature Inversion / Inversion of Temperature) म्हणतात.
•
त्यामुळे दोन्ही व्याख्या अचूक आहेत.
तापमानाच्या विपर्ययासाठी आवश्यक परिस्थिती:
1.
हिवाळ्यातील दीर्घ व शांत रात्र
2.
निरभ्र आकाश
3.
मंद वाहणारे वारे
4.
पर्वतीय दऱ्यांचे स्थान (दरीतील थंड हवेचे संचयन)
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Both statements 'a' and 'b' are true (Option 1)
Key Points:
•
Statement a is true: In the troposphere, air temperature systematically decreases with height at ~6.5°C/km, known as the Normal Environmental Lapse Rate.
•
Statement b is true: When local conditions cause temperatures to rise with increasing height instead of dropping, the atmospheric thermal profile is flipped, a phenomenon termed Temperature Inversion.
•
Both definitions represent standard physical geography principles.
Ideal conditions for nocturnal temperature inversion:
1.
Long winter nights
2.
Cloudless, clear skies
3.
Still or calm air
4.
Snow cover or intermontane valley topography
