🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Rajyaseva Pre 2014 MEDIUM

विषाणु (व्हायरस) ............ असतात.

EN Viruses are .............

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

एकपेशीय जीव

unicellular organism

पेशीभितिरहित पेशी

Cells without cell walls

बहुपेशीय जीव

Multicellular organisms

अपेशीय जीव

Asian life

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (4) अपेशीय जीव (Acellular organisms)

स्पष्टीकरण:

विषाणूंचे (Viruses) जैविक स्वरूप:

• अपेशीय स्वरूप (Acellular / Non-cellular): विषाणूंना खरीखुरी पेशीरचना (Cellular organization) नसते:

• त्यांच्यामध्ये पेशीद्रव्य (Cytoplasm), पेशीभित्ती किंवा पेशीपटल, तंतुकणिका, रायबोसोम्स यांसारखी कोणतीही पेशीअंगके (Cell organelles) नसतात.

• विषाणू हे केवळ प्रथिनांच्या आवरणात (Protein Capsid) बंदिस्त असलेल्या डीएनए (DNA) किंवा आरएनए (RNA) या जनुकीय घटकांचे बनलेले असतात.

• सजीव आणि निर्जीवांच्या सीमारेषेवरील घटक:

• जोपर्यंत विषाणू सजीवांच्या शरीराबाहेर असतात, तोपर्यंत ते एखाद्या निर्जीव स्फटिकासारखे (Crystalline matter) निष्क्रिय असतात.

• परंतु जेव्हा ते यजमानाच्या जिवंत पेशीमध्ये प्रवेश करतात, तेव्हा ते पेशीच्या यंत्रणेचा ताबा घेऊन सजीवासारखे पुनरुत्पादन करतात.

• म्हणून विषाणूंना 'अपेशीय जीव' (Acellular entities) मानले जाते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• विषाणूचा शोध 1892 मध्ये रशियन शास्त्रज्ञ दिमित्री इव्हानोव्स्की (Dmitri Ivanovsky) यांनी तंबाखूवरील मोझॅक रोगाचा अभ्यास करताना लावला.

• 1935 मध्ये डब्ल्यू. एम. स्टॅन्ले (W. M. Stanley) यांनी विषाणूंचे स्फटिकीकरण (Crystallization) केले, ज्यासाठी त्यांना नोबेल पारितोषिक मिळाले.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) Acellular organisms

Explanation:

Biological status and structural morphology of Viruses:

• Acellular Nature: Viruses lack conventional cellular structures:

• They possess no cytoplasm, no semi-permeable cell membrane, and zero metabolic organelles (mitochondria, ribosomes, endoplasmic reticulum).

• Structurally, an individual viral particle (virion) consists merely of a nucleic acid core (either DNA or RNA, never both) enclosed within a protective protein capsule called a Capsid.

• Borderline of Life:

• Outside a living host, viruses are metabolically inert macromolecular crystalline packages exhibiting neither respiration nor autonomous protein synthesis.

• Upon penetrating a susceptible host cell, they hijack the host's biosynthetic machinery to replicate.

• Consequently, modern biology classifies viruses strictly as Acellular entities / Non-cellular infectious agents.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Discovered in 1892 by Dmitri Ivanovsky studying Tobacco Mosaic Disease.

• American virologist Wendell Stanley first crystallized tobacco mosaic virus in 1935, winning the Nobel Prize in Chemistry.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) एकपेशीय जीव (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) पेशीभितिरहित पेशी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) बहुपेशीय जीव (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) अपेशीय जीव (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय (4) अपेशीय जीव (Acellular organisms)

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अपेशीय जीव' हे असून ते 'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी आरोग्यशास्त्र, साथीचे रोग, लसीकरण व प्रतिबंध' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

विषाणु (व्हायरस) ............ असतात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन