सराव केंद्र ➔
अर्थव्यवस्था व नियोजन Rajyaseva Mains 2024 MEDIUM

वि. म. दांडेकर आणि निलकंठ रथ यांनी _____ कॅलरीज असलेल्या आहाराचे मूल्य किमान पोषण पातळी म्हणून अनुमानित केले.

EN Vs. m. Dandekar and Nilkanth Rath estimated the value of a diet containing _____ calories as the minimum nutritional level.
A
2100
B
2150
C
2200
✓
2250
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

प्रा. व्ही. एम. दांडेकर आणि निलकंठ रथ (V.M. Dandekar & Nilkantha Rath, 1971):

• यांनी १९७१ मध्ये 'Poverty in India' या ग्रंथात भारतातील दारिद्र्याचे पहिले पद्धतशीर सांख्यिकी मोजमाप मांडले.
• त्यांनी १९६०-६१ च्या NSS (१६ वी फेरी) च्या आकडेवारीचा वापर केला.
• कॅलरी निकष: ग्रामीण व शहरी दोन्ही भागांसाठी दरडोई दररोज २२५० कॅलरीज (2250 kcal/day) हा किमान पोषण पातळीचा निकष निश्चित केला.
• किमान मासिक दरडोई खर्च (१९६०-६१ च्या किमतींवर):
• ग्रामीण भाग: ₹१५ प्रतिमहिना
• शहरी भाग: ₹२२.५० प्रतिमहिना

या निकषांनुसार १९६०-६१ मध्ये सुमारे ४०% ग्रामीण आणि ५०% शहरी लोकसंख्या दारिद्र्यरेषेखाली होती.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

दांडेकर आणि रथ यांनी ग्रामीण आणि शहरी दोन्हीसाठी एकच २२५० कॅलरी निकष वापरला होता. याउलट, १९७९ च्या अलघ कार्यगटाने ग्रामीणसाठी २४०० आणि शहरीसाठी २१०० कॅलरी निकष निश्चित केला.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Prof. V. M. Dandekar and Nilkantha Rath (1971):

• Published the seminal work 'Poverty in India' in 1971, which established the first systematic empirical poverty line based on nutritional norms.
• Using NSS 16th Round (1960-61) data, they adopted a uniform minimum nutritional intake of 2250 calories per person per day for both rural and urban areas.
• Minimum Monthly Per Capita Expenditure (at 1960-61 prices):
• Rural: ₹15 per month
• Urban: ₹22.50 per month

Based on this, they estimated that 40% of rural and 50% of urban population lived in poverty in 1960-61.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Dandekar and Rath used a single uniform standard of 2250 calories for both rural and urban India. Later, the 1979 Alagh Task Force split this into 2400 (rural) and 2100 (urban).

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →