🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास ASO Mains 2019 MEDIUM

................ यांना राजद्रोहात्मक पुस्तक छापल्याबद्दल दोन वर्षे सक्तमजुरीची शिक्षा झाली होती. काही अटी मान्य केल्यास त्यांची मुक्तता करण्याचा प्रस्ताव इंग्रज सरकारने 1924 मध्ये ठेवला. परंत त्यांची सशर्त सुटका करून घेण्यास नकार दिला.

EN ................ was sentenced to two years of rigorous imprisonment for publishing a seditious book. The British government offered to release him in 1924 if he accepted certain conditions, but he refused conditional release.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

हसरत मोहानी

Hasrat Mohani

रंगराव दिवाकर

Ranga Rao Diwakar

रामभाऊ प्रधान

Rambhau Pradhan

बी.जी. हॉर्निमन

B. G. Horniman

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २ [रंगराव दिवाकर]

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• रंगराव दिवाकर (आर. आर. दिवाकर):

• रंगनाथ रामचंद्र दिवाकर (१८९४–१९९०) हे मुंबई इलाख्यातील व कर्नाटकातील ख्यातनाम गांधीवादी नेते, स्वातंत्र्यसैनिक, लेखक व पत्रकार होते.

• त्यांनी स्वातंत्र्यलढ्यात देशद्रोहात्मक (राजद्रोहात्मक) पुस्तके व लेख लिहून लोकजागृती केली होती, ज्यासाठी इंग्रज सरकारने त्यांना दोन वर्षे सक्तमजुरीची शिक्षा सुनावली होती.

• सशर्त सुटकेस नकार:

• १९२४ मध्ये इंग्रज सरकारने त्यांच्यासमोर अशी अट ठेवली की, जर त्यांनी भविष्यात राजकीय कारवायांमध्ये भाग न घेण्याचे किंवा माफीनाम्याचे हमीपत्र दिले, तर त्यांची कारावासातून मुदतपूर्व मुक्तता केली जाईल.

• परंतु रंगराव दिवाकर यांनी आपल्या स्वाभिमानी राष्ट्रीय बाण्याला जागत इंग्रज सरकारची कोणतीही अट मान्य करण्यास साफ नकार दिला आणि आपली संपूर्ण सक्तमजुरीची शिक्षा भोगली.

• स्वातंत्र्योत्तर कार्य: रंगराव दिवाकर यांनी स्वतंत्र भारताचे माहिती व प्रसारण मंत्री (Information & Broadcasting Minister) आणि नंतर बिहारचे राज्यपाल म्हणून कर्तव्य बजावले. ते गांधी शांतता प्रतिष्ठानचे (Gandhi Peace Foundation) दीर्घकाळ अध्यक्ष होते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• सशर्त सुटका नाकारणारे नेते: रंगराव (आर. आर.) दिवाकर (१९२४).

• पदे: केंद्रीय माहिती व प्रसारण मंत्री, बिहारचे राज्यपाल (१९५२–१९५७).

• अध्यक्ष: गांधी शांतता प्रतिष्ठान (Gandhi Peace Foundation).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 [Ranga Rao Diwakar]

Detailed Explanation:

• Profile of Ranga Rao (R. R.) Diwakar:

• Ranganath Ramachandra Diwakar (1894–1990) was an eminent Gandhian freedom fighter, prolific writer, and journalist from Dharwad (Bombay Presidency / Karnataka).

• During the Non-Cooperation and national struggle, he authored and published patriotic literature deemed seditious by colonial authorities, leading to his conviction and two-year rigorous imprisonment.

• Rejection of Conditional Pardon (1924):

• In 1924, the British colonial authorities offered him early release on the condition that he sign a bond pledging to abstain from political activities.

• Diwakar staunchly rejected the compromise, asserting that taking a conditional release from an illegitimate colonial regime went against national self-respect.

• Post-Independence Career: Diwakar was elected to the Constituent Assembly, served as Union Minister of State for Information and Broadcasting, and was appointed the Governor of Bihar (1952–1957). He later headed the Gandhi Peace Foundation for decades.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Patriot Who Refused Conditional Release in 1924: Ranga Rao (R. R.) Diwakar.

• Post-Independence Offices: Union Minister of Information & Broadcasting; Governor of Bihar.

• Key Association: Chairman, Gandhi Peace Foundation.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) हसरत मोहानी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) रंगराव दिवाकर (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय २ [रंगराव दिवाकर]

⚠️ पर्याय (3) रामभाऊ प्रधान (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) बी.जी. हॉर्निमन (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना व मवाळ कालखंड' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना व मवाळ कालखंड

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना व मवाळ कालखंड' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना व मवाळ कालखंड' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना व मवाळ कालखंड' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'रंगराव दिवाकर' हे असून ते 'भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना व मवाळ कालखंड' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना व मवाळ कालखंड' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन