1980 च्या दशकात भारतीय अर्थव्यवस्थेला तोंड द्याव्या लागलेल्या वित्तीय अरिष्टाचे _______हे कारण होते.
EN
_______ was the cause of the financial calamity faced by the Indian economy in the 1980s.
योग्य उत्तर: सरकारचा खर्च आणि महसूल यातील वाढते अंतर (पर्याय ३)
स्पष्टीकरण:
•
१९८० च्या दशकातील वित्तीय अरिष्टाचे (Fiscal Crisis) मूळ कारण:
•
१९८० च्या दशकात भारत सरकारच्या महसुलाच्या (Tax & Non-tax Revenue) तुलनेत सरकारी खर्चात (Expenditure) भरमसाठ वाढ झाली.
•
संरक्षण खर्च, अन्न-खत अनुदाने आणि घेतलेल्या कर्जांवरील व्याजाचा खर्च महसुलापेक्षा खूप जास्त झाला, ज्यामुळे सरकारची 'महसुली तूट' (Revenue Deficit) आणि 'वित्तीय तूट' (Fiscal Deficit) प्रचंड वाढली.
•
महसूल आणि खर्च यातील हे वाढते अंतर भरून काढण्यासाठी सरकारने मोठ्या प्रमाणावर कर्जे उभारली, ज्यामुळे देश कर्जबाजारी होऊन १९९१ चे संकट निर्माण झाले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सरकारी खर्च आणि महसूल यातील तफावतीला 'वित्तीय तूट' (Fiscal Deficit) म्हणतात, जी नियंत्रणात आणण्यासाठी २००३ मध्ये FRBM कायदा संमत करण्यात आला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Widening gap between government expenditure and revenue (Option 3)
Explanation:
•
Root Cause of the 1980s Fiscal Crisis:
•
Throughout the 1980s, the Government of India engaged in persistent fiscal profligacy where public non-developmental expenditure (defence, subsidies, interest payments, administrative salaries) far outstripped recurrent tax revenue collections.
•
This widening deficit between government spending and revenue drove structural revenue deficits and pushed the gross fiscal deficit past 8% of GDP, necessitating heavy short-term borrowings that triggered the 1991 crash.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Fiscal Responsibility and Budget Management (FRBM) Act was subsequently passed in 2003 to legally enforce fiscal discipline on expenditure-revenue gaps.