🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मराठी भाषा व व्याकरण Forest Service Pre 2019 MEDIUM

खू घ्‌, छू, ठ, ढ ह्या व्यंजनांना कोणते व्यंजन म्हणतात ?

EN What are the consonants 'Kh, Gh, Chh, Th, Dh' (ख्, घ्, छ्, ठ्, ढ्) called?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

अल्पप्राण

Alpaprana (अल्पप्राण)

महाप्राण

Mahaprana (महाप्राण)

अल्यप्राण व महाप्राण

Alpaprana & Mahaprana (अल्पप्राण व महाप्राण)

वरीलपैकी एकही नाही

None of the above (वरीलपैकी एकही नाही)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय २ म्हणजेच महाप्राण आहे.

१. महाप्राण व्यंजने:

• ज्या व्यंजनांचा उच्चार करताना हवा फुप्फुसातून जोराने बाहेर फेकली जाते आणि ज्यात 'ह' या ध्वनीचे प्राबल्य असते, त्यांना महाप्राण व्यंजने म्हणतात.

• स्पर्श व्यंजनांच्या प्रत्येक वर्गातील दुसरे व चौथे व्यंजन महाप्राण असते:

• क वर्ग: ख्, घ्

• च वर्ग: छ्, झ्

• ट वर्ग: ठ्, ढ्

• त वर्ग: थ्, ध्

• प वर्ग: फ्, भ्

• तसेच श्, ष्, स्, ह् हे वर्णही महाप्राण मानले जातात.

• म्हणून 'ख्, घ्, छ्, ठ्, ढ्' ही सर्व महाप्राण व्यंजने आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• अल्पप्राण व्यंजने: वर्गातील पहिले, तिसरे व पाचवे वर्ण (क्, ग्, ङ् इ.)

• महाप्राण व्यंजने: वर्गातील दुसरे व चौथे वर्ण (ख्, घ् इ.) आणि उष्मे वर्ण.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

The correct option is 2, i.e., Mahaprana (महाप्राण).

1. Mahaprana (Aspirated Consonants):

• Consonants whose articulation entails an audible puff of breath accompanied by glottal friction reminiscent of the sound 'h' (ह्) are termed Mahaprana.

• Across the five vargas of stop consonants (sparsha vyanjane), the 2nd and 4th consonants of each column are aspirated:

• Ka-varga: Kh (ख्), Gh (घ्)

• Cha-varga: Chh (छ्), Jh (झ्)

• Ta-varga: Th (ठ्), Dh (ढ्)

• Ta-varga: Th (थ्), Dh (ध्)

• Pa-varga: Ph (फ्), Bh (भ्)

• Consequently, 'ख्, घ्, छ्, ठ्, ढ्' are unambiguously Mahaprana consonants.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Columns 1, 3, and 5 of the consonant chart are Alpaprana (unaspirated); Columns 2 and 4 are Mahaprana (aspirated).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) अल्पप्राण (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) महाप्राण (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय २ म्हणजेच **महाप्राण** आहे.

⚠️ पर्याय (3) अल्यप्राण व महाप्राण (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) वरीलपैकी एकही नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'महाप्राण' हे असून ते 'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खू घ्‌, छू, ठ, ढ ह्या व्यंजनांना कोणते व्यंजन म्हणतात ?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन