🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Group C Pre 2021 MEDIUM

बुंदेलखंड प्रदेशातील ग्रामीण वसाहती कोणत्या प्रकारच्या आहेत?

EN What are the types of rural settlements in Bundelkhand region?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

वर्तुळाकार वसाहती

Circular Settlements

विखुरलेल्या वसाहती

Dispersed Settlements

केंद्रित वसाहती

Compact Settlements

अर्धकेंद्रित वसाहती

Semi-compact Settlements

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

विखुरलेल्या वसाहती हे ✅ उत्तर: आहे.

📌 प्रमुख घटक:

• विखुरलेल्या वसाहती

• याला विलगीकृत वसाहती असेही म्हणतात.

• या एकाकी झोपड्या किंवा वस्त्या (छोट्या मानवी वस्त्या) जंगलात किंवा डोंगर उतारावरील शेतात आढळतात.

• मेघालय, उत्तराखंड, हिमाचल प्रदेश आणि केरळमध्ये अशा प्रकारच्या वसाहती आहेत.

📘 अतिरिक्त माहिती:

• वर्तुळाकार वसाहती

• या प्रकारात घरे गोलाकार आकारात बांधली जातात.

• या प्रकारच्या वसाहती तलाव, टाकी किंवा गावाभोवती आढळतात.

• केंद्रित वसाहती

• या प्रकारात घरे एकमेकांच्या अगदी जवळ बांधली जातात.

• ही सहसा सपाट जमिनीवर आढळतात.

• नर्मदा खोरे, निमारचा उंच प्रदेश, राजस्थानचा मोठा भाग, बिहार, उत्तर प्रदेश, विंध्य पठार इ. अशी काही केंद्रित वसाहतीची उदाहरणे आहेत.

• अर्धकेंद्रित वसाहती

• याप्रकारात गावांची संख्या ही निम्म्याहून अधिक पाड्यांपेक्षा अधिक असते.

• हे मैदानी आणि पठारी दोन्ही ठिकाणी आढळतात.

• या वसाहती केंद्रित वसाहतींपेक्षा अधिक क्षेत्र व्यापते.

• राजस्थानातील अरवलीच्या पूर्वेकडील प्रदेश, मध्यप्रदेशतील डोंगराळ प्रदेश, अरुणाचल प्रदेश, मेघालय, मणिपूर, मिझोराम, त्रिपुरा, ब्रम्हपुत्रेचे खोरे ही काही अर्धकेंद्रित वसाहतींची उदाहरणे आहेत.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

✅ Answer: Dispersed Settlements.

📌 Key Highlights:

• Dispersed Settlements

• It is also known as Isolated Settlements.

• It appears in the form of isolated huts or hamlets (small human settlements) in jungles or hills with farms on the slopes.

• Meghalaya, Uttrakhand, Himachal Pradesh, and Kerala have this type of settlement.

📘 Additional Context:

• Circular Settlements

• In this type, the houses are constructed in a circular shape.

• These types of settlements are found around lakes, tanks, or a village.

• Compact Settlements

• In this type, the houses are built close to each other.

• They are usually found on flatlands.

• Some of the examples are the Narmada Valley, Nimar upland, large parts of Rajasthan, Bihar, Uttar Pradesh, Vindhyan Plateau, etc.

• Semi-compact Settlements

• In this type, the number of villages equals more than half of the hamlets.

• These are found both in plains and plateaus.

• It covers more area than the compact settlements.

• Some of the examples are the east of Aravallis in Rajasthan, hilly regions of Madhya Pradesh, Arunachal Pradesh, Meghalaya, Manipur, Mizoram, Tripura, the valley of Brahmaputra.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) वर्तुळाकार वसाहती (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) विखुरलेल्या वसाहती (अचूक उत्तर): संबंधित अभ्यासक्रम, संदर्भ पुस्तके व आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार हा पर्याय पूर्णतः अचूक ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) केंद्रित वसाहती (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) अर्धकेंद्रित वसाहती (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book युरोपियनांचे भारतात आगमन

१४५३ मध्ये ऑटोमन तुर्कांनी कॉन्स्टँटिनोपल (इस्तंबूल) जिंकल्यामुळे युरोपातील पूर्वेकडे जाणाऱ्या खुशकीच्या व्यापारी मार्गावर तुर्कांचे नियंत्रण आले. परिणामी युरोपियन दर्यावर्दींनी भारताकडे येणाऱ्या नवीन सागरी मार्गांचा शोध सुरू केला.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	१४९८ मध्ये पोर्तुगीज खलाशी 'वास्को-द-गामा' आफ्रिकेला वळसा घालून कालिकत (केरळ) बंदरात पोहोचला. कालिकतचा राजा 'झामोरीन'ने त्याचे स्वागत केले.
2	भारतात येणारा पहिला युरोपियन पोर्तुगीज होते (१४९८) आणि भारतातून सर्वात शेवटी जाणारेही पोर्तुगीजच होते (१९६१ - गोवा मुक्ती).
3	फ्रान्सिस्को-द-अल्मेडा हा पहिला पोर्तुगीज गव्हर्नर होता. त्याने 'निळे पाणी धोरण' (Blue Water Policy) राबवले.
4	अल्फांसो-द-अल्बुकर्क याने १५१० मध्ये विजापूरच्या आदिलशहाकडून 'गोवा' जिंकून घेतले. त्याला भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा खरा संस्थापक मानले जाते.
5	३१ डिसेंबर १६०० रोजी इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ पहिली हिने ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीला पूर्वेकडील देशांशी व्यापाराची सनद दिली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'विखुरलेल्या वसाहती' हे असून ते 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

बुंदेलखंड प्रदेशातील ग्रामीण वसाहती कोणत्या प्रकारच्या आहेत?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन