भारतात १ जुलै २०१७ रोजी लागू करण्यात आलेला 'वस्तू आणि सेवा कर' (GST) ही संकल्पना प्रामुख्याने काय सूचित करते?
EN
What does the concept of 'Goods and Services Tax' (GST), implemented in India on July 1, 2017, fundamentally signify?
योग्य उत्तर पर्याय (१) देशभरात वस्तू आणि सेवांच्या पुरवठ्यावर आकारला जाणारा एकसंध, सर्वसमावेशक बहु-टप्प्या अप्रत्यक्ष कर ('एक देश, एक कर') आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
वस्तू आणि सेवा कर (GST):
•
भारताच्या कर रचनेतील ही स्वातंत्र्योत्तर काळातील सर्वात मोठी अप्रत्यक्ष कर सुधारणा आहे.
•
१०१ वी घटनादुरुस्ती कायदा, २०१६ द्वारे १ जुलै २०१७ पासून देशभरात GST लागू करण्यात आला.
•
उद्देश: 'एक देश, एक कर, एक बाजारपेठ' (One Nation, One Tax, One Market).
•
वैशिष्ट्ये:
१)
हा गंतव्य-आधारित (Destination-based consumption tax) अप्रत्यक्ष कर आहे.
२)
यात केंद्राचे ८ आणि राज्यांचे ९ असे एकूण १७ अप्रत्यक्ष कर आणि २३ उपकर विलीन करण्यात आले.
३)
भारतात दुहेरी GST (Dual GST) प्रारूप स्वीकारले गेले आहे (केंद्राचा CGST आणि राज्यांचा SGST एकाच व्यवहार मूल्यावर समान प्रमाणात आकारला जातो).
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१) अचूक आहे, कारण GST हा वस्तू आणि सेवा दोघांवर लागू होणारा एकीकृत अप्रत्यक्ष कर आहे.
•
पर्याय (२) GST पूर्वीची विखंडित स्थिती दर्शवतो.
•
पर्याय (३) चुकीचा आहे कारण GST हा प्रत्यक्ष कर (Direct Tax) नसून अप्रत्यक्ष कर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
GST परिषद (GST Council) ही राज्यघटनेच्या कलम २७९A अन्वये स्थापन झालेली घटनात्मक संस्था आहे, ज्याचे अध्यक्ष केंद्रीय अर्थमंत्री असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1) A unified, comprehensive multi-stage indirect tax levied on the supply of goods and services nationwide ('One Nation, One Tax').
Detailed Analysis:
•
Goods and Services Tax (GST):
•
Enacted through the 101st Constitutional Amendment Act, 2016, and rolled out on July 1, 2017, GST represents India's most historic structural indirect tax reform.
•
Core Principles:
1)
One Nation, One Tax, One Market: Replaced a fragmented regime of multiple cascading central and state levies by subsuming 17 major indirect taxes (8 Central + 9 State) and 23 cesses.
2)
Destination-Based Consumption Tax: Accrues to the importing/consuming state rather than the originating manufacturing state.
3)
Dual GST Architecture: Concurrently administered as Central GST (CGST) and State GST (SGST) on intra-state supplies, and Integrated GST (IGST) on inter-state supplies and imports.
Distractor Analysis:
•
Option (1) accurately defines the conceptual mandate of GST.
•
Option (2) describes the pre-GST fragmented tax system.
•
Option (3) is incorrect as GST is an indirect consumption levy, not a direct income tax.
•
Option (4) confuses GST with Basic Customs Duty.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Remember that the GST Council is a constitutional body created under Article 279A, chaired by the Union Finance Minister, where the Centre has 1/3rd voting weight and all States combined have 2/3rd voting weight.