नवव्या पंचवार्षिक योजनाकाळात राष्ट्रीय उत्पन्नात असमाधानकारक वृद्धी होण्यास कोणते घटक जबाबदार आहेत ?
EN
What factors are responsible for the unsatisfactory growth in national income during the Ninth Five Year Plan period?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (कृषी व वस्तू निर्माण क्षेत्रांचा अल्प वृद्धीदर)
स्पष्टीकरण:
•
नववी पंचवार्षिक योजना (१९९७-२००२):
•
या योजनेत वार्षिक GDP वाढीचे लक्ष्य ६.५% ठेवण्यात आले होते, परंतु प्रत्यक्षात केवळ ५.३५% (किंवा ५.४%) इतकीच वाढ साध्य झाली.
•
असमाधानकारक वृद्धीची कारणे:
१.
कृषी क्षेत्रातील मंद वृद्धी (अल्प वृद्धीदर): अवकाळी पाऊस, दुष्काळ आणि कृषी क्षेत्रातील भांडवली गुंतवणुकीत झालेली घट यामुळे कृषी क्षेत्राचा वाढीचा दर केवळ २.१% राहिला.
२.
वस्तू निर्माण (Manufacturing) क्षेत्रातील मंदी: १९९७ चे पूर्व आशियाई वित्तीय संकट (East Asian Crisis), १९९८ च्या पोखरण अणुचाचण्यांनंतर भारतावर लादलेले आंतरराष्ट्रीय निर्बंध, आणि देशांतर्गत गुंतवणुकीची कमतरता यामुळे कारखानदारी क्षेत्राचा विकास दर उद्दिष्टांपेक्षा खूपच कमी राहिला.
त्यामुळे मुख्य जबाबदार घटक कृषी व वस्तू निर्माण क्षेत्रांचा अल्प वृद्धीदर हा होता.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
नववी योजना (१९९७-२००२): 'सामाजिक न्याय आणि समतेसह आर्थिक वृद्धी' (Growth with Social Justice and Equity).
•
लक्ष्य: ६.५%, साध्य: ५.४%.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Low growth rate of agriculture and manufacturing sectors)
Explanation:
•
The Ninth Five Year Plan (1997–2002) targeted an annual GDP growth of 6.5%, but actually achieved only 5.4%.
•
Primary Reasons for Sluggish Growth:
1.
Agrarian Deceleration: Erratic monsoons, drought years, and falling public capital formation in agriculture pulled agricultural growth down to ~2.1%.
2.
Industrial Deceleration: The manufacturing sector suffered due to the 1997 East Asian Financial Crisis, post-1998 Pokhran-II economic sanctions, infrastructure constraints, and weak domestic demand.
Hence, the low growth rate of agriculture and manufacturing sectors was primarily responsible.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Ninth Plan (1997–2002) Theme: "Growth with Social Justice and Equity."
•
Target: 6.5%, Achieved: 5.4%.