🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मराठी भाषा व व्याकरण MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

मराठी व्याकरणामध्ये 'अव्ययीभाव समास' (Avyayibhava Samasa) कशास म्हणतात?

EN What is defined as 'Avyayibhava Samasa' in Marathi grammar?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

ज्या समासात दुसरे पद महत्त्वाचे (प्रधान) असते

In which the second word is principal (primary)

ज्या समासात पहिले पद महत्त्वाचे (प्रधान) असते आणि संपूर्ण शब्द क्रियाविशेषणासारखा कार्य करतो

In which the first word is principal (primary) and the whole word functions as an adverb

ज्या समासात दोन्ही पदे एकाच प्रथमा विभक्तीत असतात

In which both words are in the same Nominative case

ज्या समासातील दोन्ही पदे समान महत्त्वाची असतात

In which both words are equally important

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (२) ज्या समासात पहिले पद महत्त्वाचे (प्रधान) असते आणि संपूर्ण शब्द क्रियाविशेषणासारखा कार्य करतो

### व्याकरणिक नियम व व्याख्या:

• अव्ययीभाव समास:

• ज्या समासात पहिले पद मुख्य (प्रधान) असते आणि ते बहुधा एक अव्यय (उपसर्ग) असते, तसेच सामासिक शब्द वाक्यात क्रियाविशेषण अव्ययाप्रमाणे कार्य करतो, त्यास 'अव्ययीभाव समास' म्हणतात.

• उदाहरणे:

• यथाशक्ती: शक्तीप्रमाणे.

• प्रतिदिन: प्रत्येक दिवशी.

• आजन्म: जन्मापासून.

• घरोघरी: प्रत्येक घरी.

### इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (१) दुसरे पद महत्त्वाचे असते: हा तत्पुरुष समास असतो (उदा. राजपुत्र).

• पर्याय (३) दोन्ही पदे एकाच प्रथमा विभक्तीत असतात: हा कर्मधारय समास असतो (उदा. महादेव).

• पर्याय (४) दोन्ही पदे समान महत्त्वाची असतात: हा द्वंद्व समास असतो (उदा. आई-वडील).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: अव्ययीभाव समासाची दोन मुख्य लक्षणे:

१) प्रथम पद प्रधान (उपसर्गयुक्त)

२) सामासिक शब्द वाक्यात क्रियाविशेषणाचे कार्य करतो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) In which the first word is principal (primary) and the whole word functions as an adverb

### Grammatical Rules & Definition:

• Avyayibhava Samasa:

• A compound in which the first member is primary/principal (pradhana), consisting usually of an indeclinable particle or prefix, and the entire compound acts as an adverb (kriyavisheshana) in a sentence, is defined as Avyayibhava Samasa.

• Examples:

• Yathashakti: As per one's capacity.

• Pratidin: Daily.

• Aajanma: From birth.

• Gharoghari: In every household.

### Analysis of Other Options:

• Option (1) Second word is principal: Defines Tatpurusha Samasa (e.g., Rajaputra).

• Option (3) Both words in same Nominative case: Defines Karmadharaya Samasa (e.g., Mahadev).

• Option (4) Both words equally important: Defines Dvandva Samasa (e.g., Aai-Vadil).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Two cardinal criteria define Avyayibhava Samasa:

1. First word primacy (often a prefix like Aa-, Yatha-, Prati-)

2. Syntactic functioning as an adverb.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) ज्या समासात दुसरे पद महत्त्वाचे (प्रधान) असते (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) ज्या समासात पहिले पद महत्त्वाचे (प्रधान) असते आणि संपूर्ण शब्द क्रियाविशेषणासारखा कार्य करतो (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (२) ज्या समासात पहिले पद महत्त्वाचे (प्रधान) असते आणि संपूर्ण शब्द क्रियाविशेषणासारखा कार्य करतो**[/gold]

⚠️ पर्याय (3) ज्या समासात दोन्ही पदे एकाच प्रथमा विभक्तीत असतात (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) ज्या समासातील दोन्ही पदे समान महत्त्वाची असतात (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'ज्या समासात पहिले पद महत्त्वाचे (प्रधान) असते आणि संपूर्ण शब्द क्रियाविशेषणासारखा कार्य करतो' हे असून ते 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

मराठी व्याकरणामध्ये 'अव्ययीभाव समास' (Avyayibhava Samasa) कशास म्हणतात?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन