खगोलशास्त्रज्ञांनी शोधलेला 'Gaia-BH3' हा अंतराळातील रहस्यमय घटक खालीलपैकी काय आहे?
EN
What is 'Gaia-BH3', discovered recently by European astronomers in the Milky Way galaxy?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण
अचूक उत्तर: पर्याय (४) महाकाय तारकीय कृष्णविवर (Stellar Black Hole)
महत्त्वाचे स्पष्टीकरण:
•
शोध: Gaia-BH3.
•
स्वरूप: तारकीय कृष्णविवर (Stellar-mass Black Hole).
•
शोध मोहीम: युरोपीय अंतराळ संस्थेची (ESA) 'गायिया' (Gaia Space Telescope) मोहीम.
•
वस्तुमान: सूर्याच्या वस्तुमानाच्या तब्बल ३३ पट (33 Solar Masses) वस्तुमान असलेले हे आकाशगंगेतील (Milky Way) आतापर्यंतचे सर्वांत मोठे तारकीय कृष्णविवर ठरले आहे.
•
स्थान: अक्विला (Aquila / गरुड) तारकासमूहात पृथ्वीपासून सुमारे २,००० प्रकाशवर्षे अंतरावर आहे.
•
वैशिष्ट्य: आकाशगंगेच्या केंद्रस्थानी असलेल्या 'धनु राशी ए*' (Sagittarius A* - सुपरमॅसिव्ह ब्लॅक होल) नंतरचे हे आपल्या आकाशगंगेतील दुसरे सर्वात जड कृष्णविवर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: कृष्णविवराच्या (Black Hole) सीमारेषेला 'इव्हेंट हॉरायझन' (Event Horizon) म्हणतात, ज्यामधून प्रकाशही बाहेर पडू शकत नाही. भारतीय-अमेरिकन शास्त्रज्ञ सुब्रह्मण्यम चंद्रशेखर यांनी 'चंद्रशेखर मर्यादा' (1.44 Solar Masses) मांडली होती, ज्यासाठी त्यांना १९८३ चे नोबेल मिळाले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Massive stellar black hole
Key Explanation:
•
Discovery: Gaia-BH3.
•
Cosmic Classification: Stellar-mass black hole.
•
Observing Instrument: European Space Agency's (ESA) Gaia space astrometry telescope.
•
Unprecedented Mass: Weighs roughly 33 times the mass of the Sun (33 solar masses), marking it as the most massive known stellar black hole in the Milky Way.
•
Cosmic Proximity: Located approximately 2,000 light-years away from Earth in the constellation Aquila.
•
Distinction: The second-heaviest black hole detected in our galaxy, eclipsed only by the central supermassive black hole Sagittarius A*.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: The boundary beyond which nothing can escape a black hole is the 'Event Horizon'. Indian-American astrophysicist Subrahmanyan Chandrasekhar determined the Chandrasekhar Limit (1.44 solar masses), receiving the 1983 Nobel Prize in Physics.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) दळणवळण उपग्रह (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) आण्विक बॅलिस्टिक पाणबुडी (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) आक्रमक सागरी तण (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) महाकाय तारकीय कृष्णविवर (Stellar Black Hole) (अचूक उत्तर):
[gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (४) महाकाय तारकीय कृष्णविवर (Stellar Black Hole)**[/gold]
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'एप्रिल २०२४' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्र चालू घडामोडी २०२६ - संपूर्ण महा-सराव चाचणी
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्र चालू घडामोडी - जानेवारी २०२६ सराव चाचणी
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: एप्रिल २०२४
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'एप्रिल २०२४' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: चालू घडामोडी विषयांतर्गत 'एप्रिल २०२४' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: चालू घडामोडी विषयातील 'एप्रिल २०२४' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'महाकाय तारकीय कृष्णविवर (Stellar Black Hole)' हे असून ते 'एप्रिल २०२४' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'एप्रिल २०२४' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.