🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

"आमचे नाव काय आहे? - बंड (गदर)! आमचे काम काय आहे? - बंड करणे! हे बंड कुठे होईल? - भारतात!" अशा ज्वलंत व क्रांतिकारक शिरोभागाने (Masthead) १ नोव्हेंबर १९१३ पासून सॅन फ्रान्सिस्को (अमेरिका) येथून खालीलपैकी कोणत्या साप्ताहिकाचे प्रकाशन सुरू झाले होते?

EN "What is our name? - Mutiny (Ghadar)! What is our work? - Mutiny! Where will it take place? - In India!" With this fiery and electrifying masthead, which revolutionary weekly commenced its publication from San Francisco (USA) on 1 November 1913?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
गदर (Ghadar)
Ghadar
B
धूमकेतू (Dhumketu)
Dhumketu
C
ज्ञानप्रकाश (Dnyanprakash)
Dnyanprakash
D
प्रभाकर (Prabhakar)
Prabhakar
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (१) - गदर (Ghadar).

विश्लेषण:

• पर्याय (१) योग्य आहे: १ नोव्हेंबर १९१३ रोजी अमेरिकेतील सॅन फ्रान्सिस्को येथील 'युगांतर आश्रम' येथून लाला हरदयाळ आणि सोहन सिंग भाकना यांनी 'गदर' (Ghadar) नावाचे साप्ताहिक सुरू केले.
• पहिल्या अंकापासून या साप्ताहिकाच्या मुखपृष्ठावर ठळक अक्षरात प्रश्नोत्तरे छापली जात असत:
• "हमारा नाम क्या है? - गदर!"
• "हमारा काम क्या है? - गदर!"
• "यह गदर कहाँ होगा? - हिन्दुस्तान में!"
• हे वृत्तपत्र सुरुवातीला उर्दू आणि नंतर गुरुमुखी भाषेत छापले जाई. यात ब्रिटिशांच्या अन्यायाची 'कच्चा चिट्ठा' नावाची लेखमाला प्रसिद्ध होत असे, ज्यामुळे जगभरातील अनिवासी भारतीयांमध्ये सशस्त्र क्रांतीची चेतना निर्माण झाली.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (२) अयोग्य: 'धूमकेतू' वृत्तपत्र कलकत्त्यात काझी नजरुल इस्लाम यांनी १९२२ मध्ये सुरू केले होते.
• पर्याय (३) अयोग्य: 'ज्ञानप्रकाश' १८४९ मध्ये पुण्यात कृष्णाजी त्रिंबक रानडे यांनी सुरू केले.
• पर्याय (४) अयोग्य: 'प्रभाकर' १८४१ मध्ये भाऊ महाजन यांनी सुरू केले.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

गदर साप्ताहिकाच्या प्रत्येक अंकाच्या पहिल्या पानावर "ब्रिटिश राज्याचा शत्रू" (Angrezi Raj Ka Dushman) हे ठळक शीर्षक छापलेले असायचे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) - Ghadar.

Analysis:

• Option (1) is correct: On 1 November 1913, the revolutionary Ghadar Party launched its official weekly organ 'Ghadar' from the Yugantar Ashram in San Francisco, USA, under the editorship of Lala Har Dayal.
• The masthead prominently featured the iconic catechism:
• 'What is our name? - Mutiny (Ghadar)!'
• 'What is our work? - Mutiny!'
• 'Where will it break out? - In India!'
• Published initially in Urdu and Gurmukhi (and later Hindi and Gujarati), it featured a celebrated serial column titled 'Angrezi Raj Ka Kacha Chittha' (Exposing the True Balance-Sheet of British Rule), inciting overseas Indian soldiers and migrants to return and stage an armed revolution in India.

Analysis of Other Options:

• Option (2) is incorrect: 'Dhumketu' was edited in 1922 in Bengal by revolutionary poet Kazi Nazrul Islam.
• Option (3) is incorrect: 'Dnyanprakash' was an early Marathi paper founded in Pune in 1849.
• Option (4) is incorrect: 'Prabhakar' was edited in Bombay in 1841 by Bhau Mahajan.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Every issue of the weekly Ghadar boldly displayed below its masthead: 'Angrezi Raj Ka Dushman' (Enemy of the British Empire).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) गदर (Ghadar) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (१) - गदर (Ghadar).
⚠️ पर्याय (2) धूमकेतू (Dhumketu) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) ज्ञानप्रकाश (Dnyanprakash) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) प्रभाकर (Prabhakar) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी
quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'महाराष्ट्रातील वृत्तपत्रे, नियतकालिके व जनजागृती' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →