'रमन परिणाम' कशास म्हणतात?

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Exam PYQ 2026 MEDIUM

EN What is 'Raman effect' called?

फोटॉनच्या इलेक्ट्रॉनशी होणाऱ्या अप्रत्यास्थ संघातास. Unpredictable coupling of photons to electrons.

फोटॉनच्या इलेक्ट्रॉनशी होणाऱ्या प्रत्यास्थ संघातास. The elastic coupling of a photon to an electron.

✓

फोटॉनच्या रेणुशी होणाऱ्या अप्रत्यास्थ संघातास. Non-resonant coupling of photons to molecules.

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

फोटॉनच्या रेणुशी होणाऱ्या प्रत्यास्थ संघातास. The elastic coupling of a photon to a molecule.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ३ (फोटॉनच्या रेणुशी होणाऱ्या अप्रत्यास्थ संघातास / Inelastic scattering of photons by molecules)

स्पष्टीकरण:

• रमन परिणाम (Raman Effect):

• भारतीय नोबेल विजेते शास्त्रज्ञ सर सी. व्ही. रमन (Sir C. V. Raman) यांनी २८ फेब्रुवारी १९२८ रोजी या ऐतिहासिक परिणामाचा शोध लावला (म्हणून २८ फेब्रुवारी हा 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन' म्हणून साजरा केला जातो).

• व्याख्या: जेव्हा एखादा प्रकाशकिरण (फोटॉन) एखाद्या पारदर्शक द्रवातील किंवा वायूतील रेणूवर पडतो, तेव्हा फोटॉन आणि रेणू यांच्यामध्ये अप्रत्यास्थ संघात (Inelastic Scattering / Collision) होतो.

• या प्रक्रियेत फोटॉन रेणूला काही ऊर्जा देतो किंवा घेतो, ज्यामुळे विखुरलेल्या प्रकाशाची ऊर्जा आणि वारंवारता मूळ प्रकाशापेक्षा बदलते (रमन रेषा).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

फोटॉनचा द्रव किंवा वायूच्या रेणूंशी होणाऱ्या अप्रत्यास्थ संघातामुळे (Inelastic Scattering) घडून येणाऱ्या परिणामाला 'रमन परिणाम' (Raman Effect) म्हणतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3 (Inelastic scattering of photons by molecules / फोटॉनच्या रेणुशी होणाऱ्या अप्रत्यास्थ संघातास)

Explanation:

• Discovered on 28 February 1928 by Indian physicist Sir C. V. Raman (earning him the 1930 Nobel Prize in Physics), the Raman Effect refers to the inelastic scattering of photons by molecules.

• In inelastic scattering, energy exchange occurs between incident light photons and the vibrational-rotational modes of target molecules, shifting the wavelength of a tiny fraction of scattered photons (producing Raman Stokes and Anti-Stokes lines).

• Elastic photon-molecule scattering without wavelength change is termed Rayleigh scattering.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The Raman Effect is physically defined as the inelastic scattering of photons by molecules.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):