🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मराठी भाषा व व्याकरण MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

मराठी व्याकरणात 'समाहार द्वंद्व समास' (Samāhāra Dvandva Samāsa) म्हणजे काय?

EN What is 'Samahara Dvandva Samasa' in Marathi grammar?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

ज्या समासाचा विग्रह करताना मुख्य पदांच्या अर्थाव्यतिरिक्त त्याच जातीच्या इतर तत्सम घटकांचाही समावेश (समाहार) असतो

In which the breakdown includes the meaning of the main words as well as other similar allied elements of the same class

ज्या सामासिक शब्दातील दोन्ही पदे गौण असून तिसऱ्याच पदाचा बोध होतो

In which both words are subordinate, pointing to a third external entity

ज्या समासातील दोन पदांपैकी केवळ एकाच पर्यायाची निवड करावी लागते

In which only one of the two alternatives must be selected

ज्या समासात पहिले पद संख्याविशेषण असून समूह दर्शवला जातो

In which the first word is a numeral and a group is denoted

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (१) ज्या समासाचा विग्रह करताना मुख्य पदांच्या अर्थाव्यतिरिक्त त्याच जातीच्या इतर तत्सम घटकांचाही समावेश (समाहार) असतो

### व्याकरणिक नियम व व्याख्या:

• समाहार द्वंद्व समास:

• 'समाहार' या शब्दाचा अर्थ 'संग्रह किंवा समूह' असा होतो.

• ज्या द्वंद्व समासातील पदांचा विग्रह करताना त्यातील मुख्य पदांच्या अर्थाव्यतिरिक्त त्याच जातीच्या इतर संबंधित वस्तूंचा/बाबींचाही समावेश (समाहार) होतो, त्यास 'समाहार द्वंद्व समास' म्हणतात.

• उदाहरणे:

• मीठभाकर: मीठ, भाकरी व तत्सम इतर साधे खाण्याचे पदार्थ.

• चहापाणी: चहा, पाणी व फराळाचे इतर पदार्थ.

• भाजीपाला: भाजी, पाला व इतर वनस्पतीजन्य खाद्यपदार्थ.

• अंथरुणपांघरूण: अंथरुण, पांघरूण व झोपण्यासाठी लागणाऱ्या इतर वस्तू.

### इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (२) तिसऱ्याच पदाचा बोध होतो: हा बहुव्रीही समास असतो (उदा. नीलकंठ).

• पर्याय (३) एकाच पर्यायाची निवड करावी लागते: हा वैकल्पिक द्वंद्व समास असतो (उदा. खरेखोटे).

• पर्याय (४) पहिले पद संख्याविशेषण असून समूह दर्शवला जातो: हा द्विगू समास असतो (उदा. पंचवटी).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: समाहार द्वंद्व समासातील शब्दाचा विग्रह नेहमी 'इत्यादी', 'वगैरे' किंवा 'व तत्सम इतर पदार्थ' अशा सर्वसमावेशक शब्दांनी संपतो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) In which the breakdown includes the meaning of the main words as well as other similar allied elements of the same class

### Grammatical Rules & Definition:

• Samahara Dvandva Samasa:

• The term 'Samahara' denotes an aggregation, collection, or gathering.

• When decomposing a Dvandva compound, if the intended meaning encompasses not only the stated items but also an aggregate of other allied/similar items belonging to the same category, it is termed Samahara Dvandva Samasa.

• Examples:

• Meethbhakar: Salt, bhakri, and other simple foodstuffs.

• Chahapani: Tea, water, and other light hospitality items.

• Bhajipala: Vegetables, greens, and other related produce.

• Anthrun-panghrun: Bedding, blankets, and related sleep accessories.

### Analysis of Other Options:

• Option (2) Points to a third external entity: Defines Bahuvrihi Samasa (e.g., Neelkantha).

• Option (3) Selection of one alternative: Defines Vaikalpika Dvandva Samasa (e.g., Kharekhote).

• Option (4) First word is a numeral denoting a group: Defines Dvigu Samasa (e.g., Panchavati).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Decompositions of Samahara Dvandva compounds typically conclude with collective qualifying markers like 'etcetera / vagaire / and similar items'.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) ज्या समासाचा विग्रह करताना मुख्य पदांच्या अर्थाव्यतिरिक्त त्याच जातीच्या इतर तत्सम घटकांचाही समावेश (समाहार) असतो (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (१) ज्या समासाचा विग्रह करताना मुख्य पदांच्या अर्थाव्यतिरिक्त त्याच जातीच्या इतर तत्सम घटकांचाही समावेश (समाहार) असतो**[/gold]

⚠️ पर्याय (2) ज्या सामासिक शब्दातील दोन्ही पदे गौण असून तिसऱ्याच पदाचा बोध होतो (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) ज्या समासातील दोन पदांपैकी केवळ एकाच पर्यायाची निवड करावी लागते (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) ज्या समासात पहिले पद संख्याविशेषण असून समूह दर्शवला जातो (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'ज्या समासाचा विग्रह करताना मुख्य पदांच्या अर्थाव्यतिरिक्त त्याच जातीच्या इतर तत्सम घटकांचाही समावेश (समाहार) असतो' हे असून ते 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

मराठी व्याकरणात 'समाहार द्वंद्व समास' (Samāhāra Dvandva Samāsa) म्हणजे काय?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन