लॉर्ड डलहौसीने आपल्या आक्रमक साम्राज्यविस्तारासाठी 'दत्तक वारसा नामंजूर तत्त्वाचा' (Doctrine of Lapse) वापर करून खालसा केलेल्या खालील संस्थानांचा त्यांच्या विलीनीकरणानुसार योग्य कालानुक्रम (सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत) कोणता आहे? अ. सातारा ब. संबलपूर क. जैतपूर ड. बघाट
EN
What is the correct chronological sequence (from earliest to latest) of the annexation of the following princely states by Lord Dalhousie under the 'Doctrine of Lapse'?
a. Satara
b. Sambalpur
c. Jaitpur
d. Baghat
योग्य उत्तर सातारा ➔ जैतपूर ➔ संबलपूर ➔ बघाट आहे.
सविस्तर कालानुक्रम व विलीनीकरणाची वर्षे:
1.
सातारा (1848): छत्रपती प्रतापसिंह यांचे बंधू शहाजी (आप्पासाहेब महाराज) निपुत्रिक वारल्यानंतर डलहौसीने त्यांचे दत्तकविधान फेटाळून सर्वात आधी सातारा राज्य खालसा केले.
2.
जैतपूर (बुंदेलखंड - 1849 सुरुवातीला): येथील राजा छत्रसालच्या वंशातील शासक निपुत्रिक वारल्याने खालसा केले.
3.
संबलपूर (ओरिसा - 1849 नंतर): राजा नारायण सिंह यांच्या मृत्यूनंतर वारसा अभावी विलीन केले.
4.
बघाट (पंजाब टेकड्या/हिमाचल - 1850): राजा महेंद्र सिंह यांच्या मृत्यूनंतर खालसा केले (पुढे लॉर्ड कॅनिंगने हे राज्य परत केले).
5.
उदयपूर (1852), झाशी (1853), आणि नागपूर (1854).
स्मरण युक्ती (Mnemonic):
•
सा - जै - सं - ब - उ - झा - ना (सातारा 1848, जैतपूर 1849, संबलपूर 1849, बघाट 1850, उदयपूर 1852, झाशी 1853, नागपूर 1854).
•
म्हणून योग्य क्रम पर्याय 4 आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
दत्तक वारसा नामंजूर तत्त्वाचा पहिला बळी: सातारा (1848). या मालिकेतील शेवटचे मोठे राज्य: नागपूर (1854). (अवध हे 1856 मध्ये दत्तक वारशाने नव्हे, तर 'कुशासनाच्या' कारणावरून खालसा केले होते).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Satara ➔ Jaitpur ➔ Sambalpur ➔ Baghat.
Chronological Sequence & Annexation Years:
1.
Satara (1848): The first princely state annexed under the Doctrine of Lapse after Raja Shahaji (Appa Sahib) died without biological male issue.
2.
Jaitpur (Bundelkhand - early 1849): Annexed upon the demise of its ruler without natural heirs.
3.
Sambalpur (Orissa - late 1849): Annexed following the death of Raja Narayan Singh.
4.
Baghat (Himachal Pradesh - 1850): Annexed in 1850 (later restored by Lord Canning).
5.
Udaipur (1852), Jhansi (1853), and Nagpur (1854).
Mnemonic Sequence:
•
Satara (1848) ➔ Jaitpur (1849) ➔ Sambalpur (1849) ➔ Baghat (1850) ➔ Udaipur (1852) ➔ Jhansi (1853) ➔ Nagpur (1854).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The first state annexed under the Doctrine of Lapse was Satara (1848). Note: Awadh was annexed in 1856 on charges of misgovernance, NOT under the Doctrine of Lapse.