बायोगॅसच्या निर्मितीमध्ये ऍनारोबिक पचनाचे अंतिम उत्पादन कोणते ?
EN
What is the end product of anaerobic digestion in the production of biogas?
योग्य उत्तर: पर्याय २ (मिथेन व कार्बन डायऑक्साईड / Methane and carbon dioxide)
स्पष्टीकरण:
•
बायोगॅस निर्मितीमध्ये ऑक्सिजनच्या अनुपस्थितीत (Anaerobic Digestion) सेंद्रिय पदार्थांचे जिवाणूंद्वारे चार टप्प्यांत विघटन होते:
1.
जलअपघटन (Hydrolysis)
2.
आम्लनिर्मिती (Acidogenesis)
3.
ॲसिटिक आम्लनिर्मिती (Acetogenesis)
4.
मिथेन निर्मिती (Methanogenesis)
•
चौथ्या व अंतिम टप्प्यात मिथेनोजेनिक जिवाणू (उदा. *Methanobacterium*) ॲसिटेट आणि हायड्रोजनचे रूपांतर मिथेन ($CH_4$) आणि कार्बन डायऑक्साइड ($CO_2$) मध्ये करतात.
•
तयार होणाऱ्या बायोगॅसमध्ये मुख्यत्वे:
•
मिथेन ($CH_4$): ५५% ते ७०% (ज्वलनशील मुख्य वायू)
•
कार्बन डायऑक्साइड ($CO_2$): ३०% ते ४५%
•
इतर सूक्ष्म वायू: हायड्रोजन सल्फाइड ($H_2S$), बाष्प, हायड्रोजन अल्प प्रमाणात असतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
बायोगॅसचे प्रमुख घटक 'मिथेन' (५५-७०%) आणि 'कार्बन डायऑक्साईड' (३०-४०%) हे असतात. यात मिथेन हा उष्णता देणारा मुख्य ज्वलनशील घटक आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Methane and carbon dioxide)
Explanation:
•
Anaerobic digestion of organic substrates proceeds sequentially through four biochemical phases: Hydrolysis, Acidogenesis, Acetogenesis, and Methanogenesis.
•
In the final methanogenic stage, strictly anaerobic archaea (methanogens like *Methanobacterium* and *Methanosarcina*) convert acetate, hydrogen, and carbon dioxide into the primary end products:
•
Methane ($CH_4$): 55% to 70% by volume.
•
Carbon Dioxide ($CO_2$): 30% to 45% by volume.
•
Minor trace gases include $H_2S$, moisture, and traces of $N_2$ and $H_2$.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The ultimate combustible end product of anaerobic digestion in a biogas plant is Methane ($CH_4$, 55–70%) alongside Carbon Dioxide ($CO_2$, 30–45%).