🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मराठी भाषा व व्याकरण Group C Mains 2022 MEDIUM

'श्रीमुखात देणे' या शब्दाचा ध्वन्यार्थ कोणता ? (a) अभिधा (b) लक्षण - लक्षणा (c) व्यंजना (d) निरूढा लक्षणा

EN What is the implied semantic sense (Dhvanyartha / Shabdashakti) of the phrase 'श्रीमुखात देणे'? (a) Abhidha (b) Lakshana - Lakshana (c) Vyanjana (d) Nirudha Lakshana

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त (a) व (d) बरोबर

Only (a) and (d) are correct

फक्त (b) बरोबर

Only (b) is correct

फक्त (d) बरोबर

Only (d) is correct

फक्त (b) व (c) बरोबर

Only (b) and (c) are correct

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ३ (फक्त (d) बरोबर)

स्पष्टीकरण:

१. शब्दशक्ती: शब्दांच्या तीन मुख्य शक्ती असतात: अभिधा, लक्षणा, आणि व्यंजना.

२. लक्षणा शक्ती: जेथे शब्दाचा मूळ वाच्यार्थ (सरळ अर्थ) बाधित होतो आणि प्रकरणाला अनुसरून दुसरा संबंधित अर्थ घ्यावा लागतो, तेथे 'लक्षणा' शक्ती असते.

३. निरूढा लक्षणा: जेव्हा एखादा लक्ष्यार्थ पूर्वापार रूढीमुळे, परंपरेमुळे इतका पक्का रूढ होतो की मूळ अर्थाचा पूर्ण विसर पडून केवळ रूढ अर्थच घेतला जातो, तेव्हा तिला 'निरूढा लक्षणा' म्हणतात.

४. 'श्रीमुख' म्हणजे वास्तविक 'विष्णूचे किंवा राजाचे तेजस्वी/सुंदर मुख'. परंतु 'श्रीमुखात देणे' या वाक्प्रचाराचा रूढ अर्थ 'कानाखाली चपराक मारणे' असा पूर्णपणे रूढ झाला आहे. म्हणून हा निरूढा लक्षणा प्रकार आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

रूढीमुळे आलेला लक्ष्यार्थ = निरूढा लक्षणा (उदा. 'श्रीमुखात भडकावणे', 'पाण्यात पाहणे'). प्रयोजनामुळे आलेला लक्ष्यार्थ = प्रयोजनवती लक्षणा (उदा. 'त्याचे घर रस्त्यावर आहे').

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3 (Only (d) is correct)

Explanation:

1. Shabdashakti (Powers of Words): The three powers of words in Sanskrit/Marathi semantics are Abhidha (literal), Lakshana (indicative/metaphorical), and Vyanjana (suggestive).

2. Lakshana: Operates when the literal meaning is obstructed, requiring an associated secondary meaning.

3. Nirudha Lakshana: When the metaphorical sense becomes so deeply established by long-standing convention and usage (Rudhi) that the literal sense is completely supplanted, it is called Nirudha Lakshana.

4. Literally, 'Shrimukha' means a divine or venerable face. However, by established idiom, 'श्रीमुखात देणे' exclusively means 'to slap across the face'. Hence, it is Nirudha Lakshana.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Distinguish the two types of Lakshana:

• Nirudha Lakshana: Meaning fixed by traditional idiom/convention.

• Prayojanavati Lakshana: Meaning evoked for a specific motive/purpose.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त (a) व (d) बरोबर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) फक्त (b) बरोबर (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) फक्त (d) बरोबर (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय ३ (फक्त (d) बरोबर)

✗ पर्याय (4) फक्त (b) व (c) बरोबर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'अलंकार: शब्दालंकार व अर्थालंकार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: अलंकार: शब्दालंकार व अर्थालंकार

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'अलंकार: शब्दालंकार व अर्थालंकार' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'अलंकार: शब्दालंकार व अर्थालंकार' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'अलंकार: शब्दालंकार व अर्थालंकार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त (d) बरोबर' हे असून ते 'अलंकार: शब्दालंकार व अर्थालंकार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'अलंकार: शब्दालंकार व अर्थालंकार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

'श्रीमुखात देणे' या शब्दाचा ध्वन्यार्थ कोणता ? (a) अभिधा (b) लक्षण - लक्षणा (c) व्यंजना (d) निरूढा लक्षणा

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन