नियोजन आयोगाऐवजी कार्यान्वित केलेल्या 'निती' आयोगाची मुख्य भूमिका काय आहे?
EN
What is the main role of 'Niti' Aayog, which is implemented instead of Planning Commission?
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (सरकारला धोरणात्मक आणि तांत्रिक बाबीसंबंधी सल्ला देणे)
स्पष्टीकरण:
•
१ जानेवारी २०१५ रोजी स्थापन झालेल्या नीती आयोगाची (NITI Aayog) मूळ आणि प्रमुख भूमिका ही केंद्र आणि राज्य सरकारांना धोरणात्मक (Strategic) आणि तांत्रिक (Technical) बाबींवर मार्गदर्शन व सल्ला देणारा 'थिंक टँक' (Think Tank) म्हणून कार्य करणे ही आहे.
•
नीती आयोग राष्ट्रीय हिताच्या विषयांवर, शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs), नवोपक्रम आणि आंतरराष्ट्रीय अनुभवांवर आधारित धोरणात्मक सल्ला देतो.
•
नीती आयोगाकडे जुन्या नियोजन आयोगाप्रमाणे राज्यांना निधी वाटप करण्याचा अधिकार नाही.
त्यामुळे मुख्य भूमिका सरकारला धोरणात्मक आणि तांत्रिक बाबीसंबंधी सल्ला देणे ही आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
नीती आयोगाचे मुख्य चार आधारस्तंभ:
१.
धोरण आणि कार्यक्रम आराखडा तयार करणे
२.
सहकारी संघराज्याला प्रोत्साहन देणे
३.
मूल्यमापन आणि देखरेख (Monitoring & Evaluation)
४.
ज्ञान आणि नवोपक्रम केंद्र (Knowledge & Innovation Hub).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Advising the Government on policy and technical matters)
Explanation:
•
The core mandate of NITI Aayog is to serve as the apex public policy Think Tank of the Government of India, advising both Central and State Governments on strategic, directional, and technical policy issues.
•
It conducts research, designs strategic long-term policy frameworks, monitors program outcomes, and disseminates best practices across diverse sectors.
•
Unlike the former Planning Commission, it possesses no financial power to allocate plan funds to states.
Hence, its primary role is advising the government on policy and technical matters.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Four major operational pillars of NITI Aayog:
1.
Policy and Programme Framework.
2.
Promoting Cooperative & Competitive Federalism.
3.
Monitoring and Evaluation.
4.
Think Tank, Knowledge & Innovation Hub.