नद्यांच्या पुरामुळे वाहून आलेल्या बारीक गाळाच्या संचयनाने नद्यांच्या खोऱ्यात निर्माण होणाऱ्या अतिशय सुपीक मृदेला काय म्हणतात?
EN
What is the name of the exceptionally fertile soil formed across river valleys by the deposition of fine sediments carried by river floods?
योग्य उत्तर पर्याय (3) म्हणजेच 'गाळाची मृदा / जलोढ मृदा (Alluvial Soil)' हे आहे.
विश्लेषण:
•
गाळाची मृदा (Alluvial Soil / जलोढ): नद्या आपल्या वाहत्या पाण्यासोबत पर्वतीय प्रदेशातून झिजवून आणलेला सूक्ष्म गाळ पूरमैदाने आणि मुखाकडील भागात साठवतात.
•
या संचयनामुळे तयार झालेली मृदा सच्छिद्र, भुसभुशीत आणि पोषक घटकांनी परिपूर्ण असते.
•
महाराष्ट्रात तापी-पूर्णा, गोदावरी, भीमा, कृष्णा आणि कोकणातील नद्यांच्या खोऱ्यात ही मृदा पट्ट्यांच्या स्वरूपात पसरलेली आहे.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) चुकीचा: जांभी मृदा निक्षालनाने बनते.
•
पर्याय (2) चुकीचा: खडकाळ मृदा डोंगरमाथ्यावर अपूर्ण विदारणाने बनते.
•
पर्याय (4) चुकीचा: चोपण मृदा अतिसिंचनाने तयार होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
गाळाच्या मृदेचे दोन मुख्य प्रकार असतात: नद्यांच्या पुराचे पाणी दरवर्षी पोहोचून नवा गाळ साचतो त्याला 'खादर' (Khadar), तर जिथे जुना गाळ साचलेला असतो त्याला 'भांगर' (Bhangar) म्हणतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3), i.e., 'Alluvial Soil (Jalodh Mruda)'.
Analysis:
•
Alluvial Soil (Fluvial/Azonal): Formed when streams deposit transported silt, sand, and clay across valley bottoms, flood basins, and deltas.
•
It exhibits high agricultural productivity, balanced porosity, and mineral diversity.
•
In Maharashtra, narrow to broad alluvial ribbons flank the Tapi, Purna, Godavari, Bhima, and Krishna rivers.
Distractor Analysis:
•
Option (1) is incorrect: Laterite is a residual product of intense leaching.
•
Option (2) is incorrect: Lithosols/skeletal soils occur on eroded ridges.
•
Option (4) is incorrect: Chopan soil results from waterlogging and sodium salinization.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Alluvial soils are classified into: 'Khadar' (newer, highly fertile flood-plain silt deposited annually) and 'Bhangar' (older, higher-terrace alluvium often containing calcareous nodules known as Kankar).