तक्रारीची चौकशी करतांना राष्ट्रीय मानव अधिकार आयोगाला दिल्या गेलेल्या अधिकारांचे स्वरूप कोणते असते ?
EN
What is the nature of powers conferred upon the National Human Rights Commission while inquiring into complaints?
1: Investigating Officer
2: Criminal Court
3: Civil Court
4: Commission
अचूक उत्तर: पर्याय (3) दिवाणी न्यायालय
स्पष्टीकरण:
मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, 1993 च्या कलम 13(1) अन्वये तक्रारींची चौकशी करताना आयोगाला दिवाणी न्यायालयाचे (Civil Court) अधिकार प्राप्त आहेत:
1.
कलम 13(1) मधील अधिकार:
•
दिवाणी प्रक्रिया संहिता, 1908 (CPC 1908) अन्वये दिवाणी न्यायालयाचे सर्व अधिकार आयोगाला असतात:
1.
व्यक्तींना हजर राहण्यास समन्स बजावणे व शपथेवर तपासणे.
2.
कागदपत्रे व दस्तऐवज सादर करण्याचे आदेश देणे.
3.
प्रतिज्ञापत्रावर पुरावा स्वीकारणे.
4.
सार्वजनिक दस्तऐवज मागवणे.
5.
साक्षीदारांच्या तपासणीसाठी कमिशन जारी करणे.
2.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) व (2): चुकीचे आहेत; आयोगास चौकशीसाठी फौजदारी न्यायालयाचे अधिकार नसून दिवाणी न्यायालयाचे अधिकार असतात.
•
पर्याय (4): सामान्य संज्ञा आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: कलम 13(1) नुसार मानवाधिकार आयोगास चौकशी करताना दिवाणी न्यायालयाचे (Civil Court under CPC 1908) अधिकार असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Civil Court
Explanation:
Under Section 13(1) of the Protection of Human Rights Act, 1993:
1.
Inquiry Powers:
•
While inquiring into complaints of human rights violations, the Commission possesses all the powers of a Civil Court trying a suit under the Code of Civil Procedure, 1908 (CPC).
•
This includes summoning witnesses on oath, discovery and production of documents, and requisitioning public records.
2.
Analysis of Other Options:
•
Options (1) & (2): Incorrect; the powers correspond to a Civil Court, not a Criminal Court.
•
Option (4): Generic word.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Under Section 13(1), NHRC possesses powers of a Civil Court under the Code of Civil Procedure, 1908.