🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

घरगुती विद्युत वायरिंगमध्ये थ्री-पिन सॉकेटमधील तिसरी जाड पिन ज्या 'अर्थिंग' (Earthing / भू-संपर्कन) प्रणालीला जोडलेली असते, तिचा मुख्य उद्देश काय आहे?

EN What is the primary purpose of 'Earthing' (grounding), which is connected to the thicker top pin of a three-pin plug in domestic electrical wiring?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

घरातील विजेचा एकूण वापर व बिल कमी करणे

To reduce total electricity consumption and power bills

विद्युत उपकरणांना स्थिर व नियंत्रित विद्युतदाब पुरवणे

To provide stable and regulated operating voltage to appliances

उपकरणातील विद्युत गळतीमुळे (Insulation failure) वापरकर्त्याला बसणाऱ्या प्राणघातक विद्युत शॉकपासून संरक्षण करणे

To protect users against fatal electric shocks caused by current leakage or insulation failure

परिपथातील रोध कमी करून वीज प्रवाह वाढवणे

To reduce circuit resistance and boost electric current

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (३) उपकरणातील विद्युत गळतीमुळे वापरकर्त्याला बसणाऱ्या प्राणघातक विद्युत शॉकपासून संरक्षण करणे हे आहे.

विश्लेषण:

• फ्रीज, वॉशिंग मशीन, गिझर, इस्त्री यांसारख्या धातूचे आवरण असणाऱ्या उपकरणांमध्ये कधीकधी आतील जिवंत तार (Live wire) सैल होऊन किंवा इन्सुलेशन खराब झाल्याने धातूच्या कवचाला स्पर्श करते.

• अशा वेळी जर अर्थिंग केलेली नसेल आणि वापरकर्त्याने उपकरणाला हात लावला, तर वीज वापरकर्त्याच्या शरीरातून जमिनीत जाऊन अत्यंत तीव्र व प्राणघातक विद्युत शॉक (Electric shock) बसतो.

• अर्थिंग वायरचा (हिरव्या रंगाची तार) रोध अत्यंत कमी (जवळपास शून्य) असल्याने गळती झालेली विद्युतधारा मानवी शरीराऐवजी अर्थिंग तारेतून सुरक्षितपणे जमिनीत निघून जाते, ज्यामुळे परिपथातील फ्यूज त्वरित वितळतो किंवा MCB ट्रिप होते आणि व्यक्ती सुरक्षित राहते.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय १, २ व ४: अर्थिंगचा वीज बिल कमी करण्याशी किंवा व्होल्टेज नियंत्रणाशी कोणताही संबंध नसतो; हे केवळ मानवी सुरक्षेचे साधन आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

घरगुती वायरिंगमधील रंग संकेतावली: (१) जिवंत तार (Live wire) = तांबडा किंवा तपकिरी (Red/Brown); (२) तटस्थ तार (Neutral wire) = काळा किंवा निळा (Black/Blue); (३) भू-संपर्कन तार (Earth wire) = हिरवा किंवा पिवळा (Green/Yellow).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (3) To protect users against fatal electric shocks caused by current leakage or insulation failure.

Analysis:

• Metallic-bodied appliances (refrigerators, toasters, irons) risk accidental leakage if an internal live wire contacts the chassis due to wear or insulation breakdown.

• Earth wire connects the metallic casing directly to a copper plate buried deep in the Earth. Earth offers a negligible-resistance path ($R \approx 0$).

• In the event of a fault, the hazardous leakage current surges directly to the ground through the low-resistance ground wire rather than through the human body, immediately blowing the fuse or tripping the MCB to avert fatal electrocution.

Distractor Analysis:

• Options 1, 2 & 4: Grounding is purely an electrical life-safety mechanism and does not affect power billing, voltage regulation, or operating efficiency.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Standard Indian/International Wiring Color Codes: Live Wire = Red/Brown; Neutral Wire = Black/Blue; Earth Wire = Green/Yellow.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) घरातील विजेचा एकूण वापर व बिल कमी करणे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) विद्युत उपकरणांना स्थिर व नियंत्रित विद्युतदाब पुरवणे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) उपकरणातील विद्युत गळतीमुळे (Insulation failure) वापरकर्त्याला बसणाऱ्या प्राणघातक विद्युत शॉकपासून संरक्षण करणे (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (३) उपकरणातील विद्युत गळतीमुळे वापरकर्त्याला बसणाऱ्या प्राणघातक विद्युत शॉकपासून संरक्षण करणे हे आहे.

✗ पर्याय (4) परिपथातील रोध कमी करून वीज प्रवाह वाढवणे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'विद्युतधारा, विभवांतर, रोध (ओहमचा नियम) व चुंबकत्व' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: विद्युतधारा, विभवांतर, रोध (ओहमचा नियम) व चुंबकत्व

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'विद्युतधारा, विभवांतर, रोध (ओहमचा नियम) व चुंबकत्व' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'विद्युतधारा, विभवांतर, रोध (ओहमचा नियम) व चुंबकत्व' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'विद्युतधारा, विभवांतर, रोध (ओहमचा नियम) व चुंबकत्व' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'उपकरणातील विद्युत गळतीमुळे (Insulation failure) वापरकर्त्याला बसणाऱ्या प्राणघातक विद्युत शॉकपासून संरक्षण करणे' हे असून ते 'विद्युतधारा, विभवांतर, रोध (ओहमचा नियम) व चुंबकत्व' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'विद्युतधारा, विभवांतर, रोध (ओहमचा नियम) व चुंबकत्व' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन