🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2015 MEDIUM

एरोबिक श्वसनमध्ये ऑक्सिजनची भूमिका काय आहे?

EN What is the role of oxygen in aerobic respiration?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

इलेक्ट्रॉन दाता

Electron donor

इलेक्ट्रॉन स्वीकारणारा

Electron acceptor

प्रोटॉन दाता

Proton donor

प्रोटॉन स्वीकारणारा

Proton acceptor

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: `इलेक्ट्रॉन स्वीकारणारा` (पर्याय २)

सविस्तर विश्लेषण:

• सजीवांच्या पेशीय श्वसनामध्ये (Cellular Aerobic Respiration) ऑक्सिजनची ($O_2$) भूमिका ही 'अंतिम इलेक्ट्रॉन स्वीकारणारा' (Terminal Electron Acceptor) म्हणून असते.

• प्रक्रियेचे विश्लेषण:

• ग्लुकोजच्या ऑक्सिडीकरणादरम्यान (ग्लायकोलिसिस आणि क्रेब्स चक्र) तयार झालेले उच्च ऊर्जेचे इलेक्ट्रॉन्स $NADH$ आणि $FADH_2$ द्वारे माइटोकॉन्ड्रियाच्या (तंतुकणिका) आतील पडद्यावरील इलेक्ट्रॉन ट्रान्सपोर्ट चेन (ETC - इलेक्ट्रॉन वहन साखळी) मधून प्रवास करतात.

• या इलेक्ट्रॉन वहनाच्या सर्वात शेवटी (कॉम्प्लेक्स IV - सायटोक्रोम सी ऑक्सिडेस), आण्विक ऑक्सिजन ($O_2$) हे इलेक्ट्रॉन्स आणि हायड्रोजनचे प्रोटॉन्स ($H^+$) स्वीकारतो आणि त्याचे पाण्यात ($H_2O$) रूपांतर होते.

\frac{1}{2} O_2 + 2H^+ + 2e^- \rightarrow H_2O

• जर ऑक्सिजन नसेल, तर इलेक्ट्रॉन वहन साखळी ठप्प होते, ज्यामुळे ATP ची निर्मिती थांबते.

त्यामुळे ऑक्सिजन हा इलेक्ट्रॉन स्वीकारणारा (Electron acceptor) म्हणून कार्य करतो (पर्याय २).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

एरोबिक (ऑक्सिजनयुक्त) श्वसनात ग्लुकोजच्या एका रेणूपासून एकूण ३६ ते ३८ ATP रेणू मिळतात, तर अनॉक्सी (Anaerobic) श्वसनात केवळ २ ATP रेणू तयार होतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: `Electron acceptor` (Option 2)

Detailed Analysis:

• In aerobic cellular respiration, oxygen ($O_2$) functions as the final/terminal electron acceptor at the end of the mitochondrial Electron Transport Chain (ETC).

• Biochemical Mechanism:

• High-energy electrons harvested from glucose oxidation during Glycolysis and the Citric Acid (Krebs) Cycle are shuttled through protein complexes in the inner mitochondrial membrane via $NADH$ and $FADH_2$.

• At Complex IV (Cytochrome c oxidase), molecular oxygen accepts four electrons along with four matrix protons ($H^+$) to form water:

O_2 + 4H^+ + 4e^- \rightarrow 2H_2O

• This flow of electrons powers the proton gradient that drives ATP synthase via oxidative phosphorylation.

• Deprivation of oxygen causes the electron transport chain to stall completely, halting aerobic ATP synthesis.

Hence, oxygen acts as the ultimate electron acceptor (Option 2).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Aerobic respiration generates a net yield of 36 to 38 ATP per glucose molecule, whereas anaerobic glycolysis yields only 2 ATP.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) इलेक्ट्रॉन दाता (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) इलेक्ट्रॉन स्वीकारणारा (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** `इलेक्ट्रॉन स्वीकारणारा` (पर्याय २)

⚠️ पर्याय (3) प्रोटॉन दाता (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) प्रोटॉन स्वीकारणारा (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (GS-१)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'इलेक्ट्रॉन स्वीकारणारा' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१५ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

एरोबिक श्वसनमध्ये ऑक्सिजनची भूमिका काय आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन