🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

सामान्य व निरोगी मानवी कानासाठी ऐकू येणाऱ्या ध्वनी लहरींची 'श्राव्य वारंवारता मर्यादा' (Audible Frequency Range) खालीलपैकी किती असते?

EN What is the standard 'Audible Frequency Range' of sound waves that can be perceived by a healthy human ear?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

$20\text{ Hz}$ पेक्षा कमी (Less than 20 Hz)

Less than 20 Hz

$20,000\text{ Hz}$ पेक्षा जास्त (More than 20,000 Hz)

More than 20,000 Hz

$20\text{ Hz}$ ते $20,000\text{ Hz}$ ($20\text{ kHz}$)

20 Hz to 20,000 Hz (20 kHz)

$200\text{ Hz}$ ते $2,000\text{ Hz}$

200 Hz to 2,000 Hz

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (३) आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

• ध्वनी लहरींचे वारंवारतेनुसार वर्गीकरण:

१) अवश्राव्य ध्वनी (Infrasonic Sound): $20\text{ Hz}$ पेक्षा कमी वारंवारता. (उदा. भूकंप, व्हेल मासा, हत्ती).

२) श्राव्य ध्वनी (Audible Sound): $20\text{ Hz}$ ते $20,000\text{ Hz}$ ($20\text{ kHz}$). ही मानवी कानाची ऐकण्याची मर्यादा आहे.

३) श्राव्यातीत ध्वनी (Ultrasonic Sound): $20,000\text{ Hz}$ पेक्षा जास्त वारंवारता. (उदा. वटवाघूळ, डॉल्फिन, सोनार यंत्रणा).

पर्यायांचे विश्लेषण:

• मानवी श्राव्य मर्यादा २० Hz ते २०,००० Hz असते (पर्याय ३).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

मानवी कान २० Hz ते २०,००० Hz दरम्यान ऐकू शकतो. कुत्रे ५०,००० Hz पर्यंत आणि वटवाघूळ १,००,००० Hz पर्यंतचे श्राव्यातीत ध्वनी ऐकू व निर्माण करू शकतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (3).

Detailed Analysis:

• Classification of Sound by Frequency:

1. Infrasonic Waves: Frequencies below $20\text{ Hz}$ (e.g., earthquakes, volcanic eruptions, elephants, whales).

2. Audible Waves: Frequencies between $20\text{ Hz}$ and $20,000\text{ Hz}$ ($20\text{ kHz}$). This defines normal human hearing limits.

3. Ultrasonic Waves: Frequencies exceeding $20,000\text{ Hz}$ ($20\text{ kHz}$) (e.g., bats, dolphins, SONAR, medical ultrasound).

Distractor Analysis:

• Human auditory frequency limit is strictly 20 Hz to 20,000 Hz (Option 3).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Human hearing span: 20 Hz to 20,000 Hz. Dogs can hear up to ~50,000 Hz; bats navigate using ultrasonic clicks reaching up to 100,000 Hz.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) $20\text{ Hz}$ पेक्षा कमी (Less than 20 Hz) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) $20,000\text{ Hz}$ पेक्षा जास्त (More than 20,000 Hz) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) $20\text{ Hz}$ ते $20,000\text{ Hz}$ ($20\text{ kHz}$) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (३) आहे.

✗ पर्याय (4) $200\text{ Hz}$ ते $2,000\text{ Hz}$ (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '$20\text{ Hz}$ ते $20,000\text{ Hz}$ ($20\text{ kHz}$)' हे असून ते 'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन