दारिद्र्य निर्मूलनाशी कोणते कार्यक्रम निगडीत आहेत ? (a) एकात्मिक ग्रामीण विकास कार्यक्रम (b) इंदिरा आवास योजना (c) रस्ते विकास कार्यक्रम (d ) ग्रामीण शिक्षण पर्यायी उत्तरे :
EN
What programs are related to poverty alleviation? (a) Integrated Rural Development Program (b) Indira Awas Yojana (c) Road Development Program (d ) Rural Education Optional Answers :
सुरेश तेंडुलकर समितीने (२००९) दारिद्र्य मापनासाठी जुन्या लकडावाला पद्धतीतील किंमत निर्देशांक पद्धतीमध्ये महत्त्वपूर्ण बदल सुचवले:
१.
जुनी लकडावाला पद्धत: ग्रामीणसाठी शेतमजुरांचा किंमत निर्देशांक (CPI-AL) आणि शहरीसाठी औद्योगिक कामगारांचा किंमत निर्देशांक (CPI-IW) वापरायची, ज्यामुळे वस्तूंच्या टोपलीतील तफावत निर्माण झाली होती.
२.
तेंडुलकर समितीची शिफारस:
•
समितीने शहरी दारिद्र्य रेषेला आधार मानले (Urban Poverty Basket anchored to MRP).
•
राज्या-राज्यांमधील आणि ग्रामीण-शहरी भागांमधील किमतींच्या फरकाचे समायोजन करण्यासाठी समितीने फिशर किंमत निर्देशांक (Fisher's Ideal Index) वापरून नवीन मूल्य निर्देशांक (Price Relatives) तयार केले.
•
यामुळे अन्न, शिक्षण आणि आरोग्य यावरील वास्तविक उपभोग खर्चाचे योग्य मूल्यमापन झाले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
तेंडुलकर समितीने राज्यांतर्गत आणि ग्रामीण-शहरी किमतींच्या समायोजनासाठी फिशर किंमत निर्देशांकाचा वापर केला आणि एकसमान टोपली (Uniform Poverty Line Basket) लागू केली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The Suresh Tendulkar Committee (2009) instituted critical methodological reforms regarding price indices for poverty estimation:
1.
Defects in earlier Lakdawala method: The older method relied separately on CPI-AL for rural and CPI-IW for urban areas, which created wide distortions between the underlying commodity baskets.
2.
Tendulkar's Innovation:
•
Adopted the urban consumption basket as the benchmark across all states.
•
Utilized Fisher's Ideal Price Index to compute state-level and sector-specific cost-of-living differentials (price relatives).
•
This explicitly validated household out-of-pocket expenditures on food, health, and education across states.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Tendulkar Committee used Fisher's Ideal Index to compute state-specific cost-of-living adjustments, establishing a uniform poverty line basket (PLB) across rural and urban India.