जी कर्मे क्रियापदावर अधिकार गाजवणारी असतात त्यांना कोणत्या प्रकारची कर्मे म्हणतात?
EN
What type of objects are those which exercise authority over the verb in a sentence?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण
अचूक उत्तर: पर्याय (३) प्रत्यक्ष कर्मे
### व्याकरणिक विश्लेषण:
•
प्रत्यक्ष कर्म (Direct Object):
•
द्विकर्मक क्रियापदांच्या वाक्यात ज्या कर्मावर क्रियेचा थेट परिणाम घडतो, त्यास प्रत्यक्ष कर्म म्हणतात.
•
प्रत्यक्ष कर्म हे नेहमी वस्तूवाचक असते आणि सामान्यतः प्रथमा किंवा सप्रत्ययी द्वितीया विभक्तीत असते.
•
वाक्यातील कर्मणी प्रयोगात क्रियापदाचे रूप प्रत्यक्ष कर्माच्या लिंग, वचन व पुरुषानुसार बदलते; म्हणजेच ते क्रियापदावर मुख्य अधिकार गाजवणारे (क्रियापदाचे रूप ठरवणारे) असते.
•
उदा. 'आजीने नातीला गोष्ट सांगितली' - येथे 'गोष्ट' हे प्रत्यक्ष कर्म असून 'सांगितली' हे क्रियापद 'गोष्ट' (स्त्रीलिंगी एकवचन) नुसार चालते.
### इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१) अप्रत्यक्ष कर्म: हे व्यक्तिवाचक असते, चतुर्थी विभक्तीत असते आणि क्रियेचा उद्देश/स्वीकारणारा दर्शवते (उदा. 'नातीला'). हे क्रियापदावर अधिकार गाजवत नाही.
•
पर्याय (२) प्रभावी कर्मे: व्याकरणामध्ये असा कोणताही तांत्रिक प्रकार नाही.
•
पर्याय (४) पूरक: विधानपूरक किंवा कर्मपूरक हे वाक्याचा अर्थ पूर्ण करण्यासाठी येतात, क्रियापदावर अधिकार चालवत नाहीत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: द्विकर्मक वाक्यात काय विचारल्यास प्रत्यक्ष कर्म (वस्तूवाचक) मिळते आणि कोणाला विचारल्यास अप्रत्यक्ष कर्म (व्यक्तिवाचक) मिळते. सकर्मक कर्मणी प्रयोगात क्रियापद हे प्रत्यक्ष कर्माचे लिंग-वचन अनुसरते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Direct objects
### Grammatical Analysis:
•
Direct Object (Pratyaksha Karma):
•
In ditransitive sentences, the object directly receiving the action of the verb is termed the Direct Object.
•
It denotes an inanimate entity/thing and is typically in the nominative or accusative case.
•
In passive/objective voice (Karmani Prayoga), the verb inflects according to the gender and number of the direct object, meaning the direct object exercises authority/control over the verb's form.
•
Example: 'Aajine natila goshta sangitli' (Grandmother told a story to the granddaughter) — the verb 'sangitli' agrees with feminine singular direct object 'goshta'.
### Analysis of Other Options:
•
Option (1) Indirect objects: Personal objects in dative case receiving the indirect action; they do not control the verb form.
•
Option (2) Effective objects: Non-existent grammatical classification.
•
Option (4) Complements: Complements complete sentence meaning without governing verb conjugation.
MPSC Exam Tip
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Asking 'What?' (Kaay?) to the verb yields the Direct Object (thing), while asking 'To whom?' (Konala?) yields the Indirect Object (person). The verb's morphological agreement in passive constructions is governed by the Direct Object.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) अप्रत्यक्ष कर्मे (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) प्रभावी कर्मे (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) प्रत्यक्ष कर्मे (अचूक उत्तर):
[gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) प्रत्यक्ष कर्मे**[/gold]
✗ पर्याय (4) पूरक (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०२
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'प्रत्यक्ष कर्मे' हे असून ते 'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'शब्दसमूहाबद्दल एक समर्पक शब्द' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.