ब्रिटीश धोरणांचा भारताच्या आर्थिक जीवनावर कोणता प्रभाव झाला?
EN
What was the impact of British policies on India's economic life?
योग्य उत्तर: पर्याय (१) शेतीचे-व्यापारीकरण
ब्रिटिश धोरणांचा भारतीय आर्थिक जीवनावरील प्रभाव:
•
ब्रिटिश राजवटीचा भारतीय आर्थिक जीवनावर पडलेला सर्वात मोठा व दूरगामी प्रभाव म्हणजे 'शेतीचे व्यापारीकरण' (Commercialization of Agriculture) होय.
•
शेतकऱ्यांना स्वतःच्या कुटुंबाच्या पोषणासाठी पारंपरिक अन्नधान्य पिकवण्याऐवजी जागतिक बाजारपेठ आणि ब्रिटीश कारखान्यांसाठी कच्चा माल (कापूस, ताग, नीळ, अफू, ऊस) पिकवणे भाग पडले.
•
इतर पर्यायांचे परीक्षण:
•
पर्याय २ चुकीचा: जमीन ही 'विक्रीयोग्य वस्तू' बनली होती (जमीन हस्तांतरणीय झाली).
•
पर्याय ३ चुकीचा: अन्नधान्याचा तीव्र तुटवडा निर्माण झाला, ते मुबलक झाले नाही.
•
पर्याय ४ चुकीचा: पारंपारिक गृहोद्योग व कुटिरोद्योग नष्ट झाले (भरभराट झाली नाही).
•
म्हणून पर्याय (१) शेतीचे व्यापारीकरण हे एकमेव अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
शेतीच्या व्यापारीकरणाचे परिणाम:
१.
स्वयंपूर्ण ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचे विघटन.
२.
सावकारी पाशात शेतकरी अडकणे.
३.
अन्नधान्य टंचाई आणि वारंवार दुष्काळ.
४.
जागतिक मंदी व भावातील चढउतारांचा भारतीय शेतकऱ्यांवर थेट फटका.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Commercialization of agriculture
Impact of British Policies on Indian Economic Life:
•
The most fundamental structural change wrought by British colonial rule on India's agrarian economy was the commercialization of agriculture.
•
Cultivators were compelled to produce cash crops for distant British and world markets (raw cotton, jute, oilseeds, indigo, tea, opium) rather than growing staple food crops for subsistence.
•
Evaluating other options:
•
Option 2 is false: Land *did* become a saleable and alienable commodity.
•
Option 3 is false: Food grains became severely scarce, causing catastrophic famines.
•
Option 4 is false: Traditional cottage crafts were ruined, not flourished.
•
Hence, Commercialization of agriculture is the accurate impact.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Effects of agrarian commercialization:
•
Disrupted the traditional, self-sufficient village commune system (*Jajmani* system).
•
Compelled farmers to take loans from moneylenders to pay land revenue in cash.