पहिल्या पंचवार्षिक योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट काय होते ?
EN
What was the main objective of the First Five Year Plan?
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (शेती आणि पायाभूत सुविधांचा विकास / Development of Agriculture and Infrastructure)
स्पष्टीकरण:
•
पहिल्या पंचवार्षिक योजनेचे (१९५१-१९५६) मुख्य उद्दिष्ट 'शेती, जलसिंचन आणि पायाभूत सुविधांचा विकास' करणे हे होते.
•
पार्श्वभूमी: भारताच्या फाळणीमुळे देशातील सुपीक कृषी जमिनीचा मोठा भाग पाकिस्तानात गेला होता आणि देशात अन्नधान्याची तीव्र टंचाई होती. त्यामुळे शेती उत्पादन वाढवून अन्न सुरक्षा मिळवणे, सिंचन प्रकल्प (भाक्रा-नांगल, दामोदर, हिराकुड) उभारणे आणि महागाई नियंत्रित करणे याला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात आले.
•
ही योजना हॅरॉड-डोमर प्रतिमानावर (Harrod-Domar Model) आधारित होती.
त्यामुळे मुख्य उद्दिष्ट शेती आणि पायाभूत सुविधांचा विकास हे होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
पहिली योजना (१९५१-५६): कृषी आणि सिंचन (हॅरॉड-डोमर मॉडेल).
•
दुसरी योजना (१९५६-६१): अवजड व मूलभूत उद्योग (महालनोबिस मॉडेल).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Development of Agriculture and Infrastructure)
Explanation:
•
The principal objective of the First Five Year Plan (1951–1956) was the rehabilitation and development of agriculture, irrigation, and power infrastructure.
•
Due to Partition shocks and acute post-war food shortages, priority was assigned to overcoming the food crisis, executing massive multipurpose irrigation dams (Bhakra-Nangal, Damodar Valley, Hirakud), and stabilizing food prices.
•
The plan was modeled on the Harrod-Domar growth model.
Hence, the main objective was Development of Agriculture and Infrastructure.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
First Plan (1951–56): Agriculture, irrigation, and power (Harrod-Domar model).
•
Second Plan (1956–61): Heavy industrialization (Mahalanobis model).