🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मराठी भाषा व व्याकरण Forest Service Pre 2016 MEDIUM

जोडाक्षरात एकच व्यंजन दोनदा येते, तेव्हा त्याला द्वित्व म्हणतात. पुढील द्वित्वातील कोणते शब्द बरोबर आहेत, ते लिहा: (अ) उज्जयिनी - उज्ञयिनी (ब) सद्चा - सच्चा (क) धिक्कार - धिक्कार (ड) अन्न - अन्न पर्यायी उत्तरे :

EN When the same consonant occurs twice consecutively in a conjunct, it is called Dvitva (geminate). State which of the following geminate words are correct: (a) Ujjayini (उज्जयिनी) (b) Sachha (सच्चा) (c) Dhikkar (धिक्कार) (d) Anna (अन्न) Answer Options: 1. Only (a), (b) are correct and (c), (d) are wrong 2. Only (c), (d) are correct and (a), (b) are wrong 3. (a), (b), (c), (d) are all correct 4. (a), (b), (c), (d) are all wrong
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
फक्त (अ), (ब) बरोबर (क), (ड) चूक
Only (a), (b) are correct and (c), (d) are wrong
B
फक्त (क), (ड) बरोबर (अ), (ब) चूक
Only (c), (d) are correct and (a), (b) are wrong
C
(अ), (ब), (क), (ड) हे सर्व बरोबर
(a), (b), (c), (d) are all correct
D
(अ), (ब), (क), (ड) हे सर्व चूक
(a), (b), (c), (d) are all wrong
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय ३ म्हणजेच (अ), (ब), (क), (ड) हे सर्व बरोबर आहे.

१. द्वित्व (Geminate Consonant) व्याख्या:
• जेव्हा एकाच व्यंजनाची लागोपाठ पुनरावृत्ती होते आणि एकच व्यंजन स्वतःशीच जोडले जाते (व्यंजन + तेच व्यंजन), तेव्हा त्या जोडाक्षराला द्वित्व असे म्हणतात.
२. उदाहरणांची पडताळणी:
• (अ) उज्जयिनी: ज् + ज् = ज्ज (द्वित्व)
• (ब) सच्चा: च् + च् = च्च (द्वित्व)
• (क) धिक्कार: क् + क् = क्क (द्वित्व)
• (ड) अन्न: न् + न् = न्न (द्वित्व)
• ही चारही उदाहरणे द्वित्वाची परिपूर्ण आणि अचूक उदाहरणे आहेत.

अतः सर्व पर्याय बरोबर आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
• दोन भिन्न व्यंजने एकत्र आल्यास = संयुक्त व्यंजन / जोडाक्षर (उदा. क् + त = क्त).
• एकच व्यंजन दोनदा लागोपाठ आल्यास = द्वित्व (उदा. क् + क = क्क, त् + त = त्त).
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

The correct option is 3, i.e., (a), (b), (c), (d) are all correct.

1. Definition of Dvitva (Gemination):
• When identical consonants occur in immediate juxtaposition and form a conjunct ligature (*Consonant + Same Consonant*), the resulting sound is called a Geminate consonant (द्वित्व).
2. Analysis of Examples:
• (a) Ujjayini (उज्जयिनी): j + j (ज् + ज् = ज्ज) $\rightarrow$ Dvitva.
• (b) Sachha (सच्चा): ch + ch (च् + च् = च्च) $\rightarrow$ Dvitva.
• (c) Dhikkar (धिक्कार): k + k (क् + क् = क्क) $\rightarrow$ Dvitva.
• (d) Anna (अन्न): n + n (न् + न् = न्न) $\rightarrow$ Dvitva.
• All four words correctly exhibit gemination.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

Distinction:

• Dissimilar consonants joining $\rightarrow$ Sanyukta Vyanjan (e.g., क् + य = क्य).
• Identical consonants joining $\rightarrow$ Dvitva (e.g., त् + त = त्त).
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) फक्त (अ), (ब) बरोबर (क), (ड) चूक (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) फक्त (क), (ड) बरोबर (अ), (ब) चूक (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) (अ), (ब), (क), (ड) हे सर्व बरोबर (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय ३ म्हणजेच **(अ), (ब), (क), (ड) हे सर्व बरोबर** आहे.
✗ पर्याय (4) (अ), (ब), (क), (ड) हे सर्व चूक (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →