राज्यघटनेच्या कोणत्या घटनादुरुस्तीने संसदेला न्यायाधिकरणे स्थापन करण्याचा अधिकार प्राप्त झाला आहे?
EN
Which Constitutional Amendment Act empowered Parliament to establish Tribunals by inserting Part XIV-A into the Indian Constitution?
(1) 41st Amendment Act, 1976
(2) 42nd Amendment Act, 1976
(3) 43rd Amendment Act, 1977
(4) 44th Amendment Act, 1978
योग्य उत्तर: पर्याय २ (बेचाळीसावी घटनादुरुस्ती 1976)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१.
४२ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९७६: या ऐतिहासिक घटनादुरुस्तीद्वारे संविधानात भाग XIV-A (न्यायाधिकरणे - Tribunals) समाविष्ट करण्यात आला.
२.
या भागामध्ये दोन प्रमुख अनुच्छेदांचा समावेश करण्यात आला:
•
अनुच्छेद ३२३A: प्रशासकीय न्यायाधिकरणे (Administrative Tribunals) - केंद्र आणि राज्यांच्या सार्वजनिक सेवांमधील कर्मचाऱ्यांच्या भरती व सेवाशर्तींविषयक वादांसाठी.
•
अनुच्छेद ३२३B: इतर बाबींसाठी न्यायाधिकरणे (कराकारणी, परकीय चलन, आयात-निर्यात, औद्योगिक व कामगार विवाद, जमीन सुधारणा, नगर मर्यादा, अन्नधान्य नियंत्रण इत्यादी).
३.
या अधिकाराचा वापर करून संसदेने १९८५ मध्ये 'प्रशासकीय न्यायाधिकरण कायदा, १९८५' मंजूर केला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
भाग XIV-A: ४२ व्या घटनादुरुस्तीने (१९७६) जोडला गेला.
•
अनुच्छेद ३२३A: फक्त संसदेला कायदा करण्याचा अधिकार आहे.
•
अनुच्छेद ३२३B: संसद आणि राज्य विधिमंडळ दोघांनाही आपापल्या विषयांवर न्यायाधिकरणे स्थापन करण्याचा अधिकार आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (42nd Amendment Act, 1976)
Detailed Explanation:
1.
42nd Constitutional Amendment Act, 1976: Inserted Part XIV-A entitled 'Tribunals' into the Constitution of India based on the recommendations of the Swaran Singh Committee.
2.
Key Articles in Part XIV-A:
•
Article 323A: Administrative Tribunals (empowers Parliament exclusively to establish tribunals for public service adjudication).
•
Article 323B: Tribunals for other matters (taxation, foreign exchange, industrial disputes, ceiling on property, elections, food stuffs).
3.
Pursuant to Article 323A, Parliament enacted the Administrative Tribunals Act, 1985.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Part XIV-A (Tribunals): Added by the 42nd Amendment Act, 1976.
•
Article 323A: Only Parliament can enact laws.
•
Article 323B: Both Parliament and State Legislatures can enact laws within their competence.