खालील मिश्रणांपैकी कोणते **समांगी मिश्रण नसून, स्पष्ट भौतिक सीमा असणारे 'विषमांगी मिश्रण' (Heterogeneous mixture)** आहे?
EN
Which among the following combinations is NOT a homogeneous mixture, but rather a distinct **Heterogeneous mixture** displaying visible macroscopic phase boundaries?
योग्य उत्तर लोहकण आणि वाळू यांचे मिश्रण (A mixture of Iron filings and sand) आहे.
मुख्य विश्लेषण:
•
विषमांगी मिश्रण (Heterogeneous Mixture): ज्या मिश्रणात घटक पदार्थ एकमेकांत पूर्णपणे मिसळत नाहीत, ज्यांचे संघटन सर्वत्र एकसारखे नसते आणि ज्यामध्ये घटकांचे कण डोळ्यांनी स्पष्टपणे वेगळे ओळखता येतात, त्याला विषमांगी मिश्रण म्हणतात.
•
लोहकण आणि वाळूचे मिश्रण:
•
यामध्ये लोखंडाचे बारीक कण आणि वाळूचे कण वेगवेगळे दिसतात.
•
हे घटक एका साध्या चुंबकाच्या साहाय्याने (Magnetic separation) सहज वेगळे केले जाऊ शकतात.
•
म्हणून हे एक स्पष्ट विषमांगी मिश्रण आहे.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (सर्व समांगी मिश्रणे आहेत):
•
पाण्यातील साखर: द्रव्यात स्थायूचे समांगी द्रावण.
•
पाण्यातील मिथाईल अल्कोहोल: दोन मिसळणाऱ्या द्रवांचे (Miscible liquids) एकसंध समांगी द्रावण.
•
$CCl_4$ मधील आयोडीन: सेंद्रिय द्रावकातील स्थायूचे समांगी जांभळे द्रावण.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
मिश्रण ओळखण्याची पद्धत:
•
Homogeneous (समांगी): घटक न दिसणारे एकजीव द्रावण (Sugar+Water, Alcohol+Water, Salt+Water).
•
Heterogeneous (विषमांगी): घटक वेगवेगळे दिसणारे मिश्रण (Iron filings+Sand, Oil+Water, Chalk+Water)!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is A mixture of Iron filings and sand.
Key Analysis:
•
Heterogeneous Mixture: A non-uniform mechanical mixture of two or more distinct phases where components remain physically separate with distinct phase interfaces.
•
Iron Filings and Sand:
•
Constitutes a solid-solid heterogeneous mixture.
•
Discontinuous composition across sample aliquots; the ferromagnetic iron particles and silica sand grains are individually visible to the naked eye.
•
Easily partitioned mechanically using a permanent bar magnet.
Distractor Analysis (All True Homogeneous Solutions):
•
Option 1 (Sugar in water): Uniform polar aqueous solution.
•
Option 2 (Methanol in water): Miscible liquid-liquid solution via hydrogen bonding.
•
Option 3 (Iodine in $CCl_4$): Non-polar solute dissolved in non-polar solvent forming a uniform purple solution.
•
Option 4: Correct answer (Heterogeneous mixture).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Mixture Separation Techniques:
•
Iron filings + Sand $\rightarrow$ Magnetic Separation
•
Salt + Water $\rightarrow$ Evaporation / Distillation
•
Water + Alcohol $\rightarrow$ Fractional Distillation!