भारतीय संविधानातील कोणते कलम राष्ट्रीय आणीबाणीच्या काळात मूलभूत हक्क निलंबित करण्याचा अधिकार देते ?
EN
Which Article of the Indian Constitution empowers the President to suspend Fundamental Rights during a National Emergency?
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (359)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१.
अनुच्छेद ३५९ (मूलभूत हक्क बजावण्याचा अधिकार निलंबित करणे):
•
राष्ट्रीय आणीबाणीच्या काळात अनुच्छेद ३५९ अन्वये राष्ट्रपती आदेश काढून नागरिकांच्या मूलभूत हक्कांच्या अंमलबजावणीसाठी न्यायालयात दाद मागण्याचा अधिकार (Right to move courts) निलंबित करू शकतात.
•
४४ वी घटनादुरुस्ती (१९७८) मधील अपवाद: राष्ट्रपती कोणत्याही परिस्थितीत अनुच्छेद २० (गुन्ह्यांच्या दोषसिद्धीबाबत संरक्षण) आणि अनुच्छेद २१ (जीवित व व्यक्तिगत स्वातंत्र्याचे संरक्षण) हे दोन हक्क निलंबित करू शकत नाहीत.
२.
अनुच्छेद ३५८ मधील फरक: कलम ३५८ अन्वये आणीबाणी घोषित होताच कलम १९ मधील ६ स्वातंत्र्ये आपोआप निलंबित होतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
कलम ३५८: कलम १९ मधील हक्कांचे आपोआप निलंबन.
•
कलम ३५९: राष्ट्रपतींच्या आदेशाद्वारे इतर मूलभूत हक्कांचे निलंबन (परंतु कलम २० व २१ कधीही निलंबित होत नाहीत!).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (359)
Detailed Explanation:
1.
Article 359 (Suspension of the enforcement of Fundamental Rights):
•
Authorizes the President to issue an order suspending the right to move any court for the enforcement of Fundamental Rights during a National Emergency.
•
44th Amendment Exception: The right to move courts for enforcement of Article 20 (Protection in respect of conviction for offences) and Article 21 (Protection of life and personal liberty) can NEVER be suspended under any circumstances.
2.
Contrast with Article 358: Article 358 operates automatically upon declaration of external emergency, suspending only Article 19 freedoms.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Article 358: Automatic suspension of Article 19.
•
Article 359: Presidential order suspension of specified Fundamental Rights (EXCEPT Articles 20 and 21, which can never be suspended).