🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Maharashtra Zilla Parishad Bharti (ZP) 2024 MEDIUM

इ.स. १८९७ मध्ये कॅथोड किरण नलिकेच्या साहाय्याने अणूमधील ऋणप्रभारित मूलकण 'इलेक्ट्रॉन'चा शोध लावणारे ब्रिटीश भौतिकशास्त्रज्ञ कोण होते?

EN Which British physicist discovered the fundamental subatomic particle 'electron' in 1897 through cathode ray experiments?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
सर जे. जे. थॉमसन (J. J. Thomson)
J. J. Thomson
B
जॉन डाल्टन (John Dalton)
John Dalton
C
जेम्स चॅडविक (James Chadwick)
James Chadwick
D
अर्नेस्ट रदरफोर्ड (Ernest Rutherford)
Rutherford
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (1) सर जे. जे. थॉमसन (J. J. Thomson)

इलेक्ट्रॉनचा शोध व थॉमसनचे मॉडेल:

• सर जे. जे. थॉमसन (J. J. Thomson): यांनी १८९७ मध्ये डिस्चार्ज ट्यूबमध्ये कॅथोड किरणांचा अभ्यास करताना सिद्ध केले की हे किरण अतिसूक्ष्म ऋणप्रभारित कणांचे बनलेले आहेत; त्यांना 'इलेक्ट्रॉन' (e⁻) हे नाव दिले गेले.
• थॉमसन यांनी इलेक्ट्रॉनचा विशिष्ट प्रभार म्हणजेच प्रभार ते वस्तुमान गुणोत्तर (\(e/m = 1.76 \times 10^{11} \text{ C/kg}\)) अचूक मोजले. या क्रांतिकारी शोधासाठी त्यांना १९०६ चे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक मिळाले.
• थॉमसन यांनी अणूचे 'प्लम पुडिंग मॉडेल' (कलिंगड मॉडेल) मांडले.
• इतर शोधकर्ते:
• अर्नेस्ट रदरफोर्ड: अणुकेंद्रकाचा शोध व प्रोटॉनचा शोध (१९११).
• जेम्स चॅडविक: न्यूट्रॉनचा शोध (१९३२).
• जॉन डाल्टन: अणू सिद्धांत (१८०८).
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: इलेक्ट्रॉनवरील अचूक ऋण प्रभार (\(-1.602 \times 10^{-19}\) कूलॉम) हा १९०९ मध्ये अमेरिकन शास्त्रज्ञ आर. ए. मिलिकन (R.A. Millikan) यांनी त्यांच्या प्रसिद्ध 'ऑइल ड्रॉप प्रयोगाद्वारे' (Oil Drop Experiment) मोजला होता.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (1) J. J. Thomson

Historical Discovery of the Electron:

• In 1897, British physicist Sir J. J. Thomson experimentally proved that cathode rays inside vacuum discharge tubes consist of negatively charged subatomic particles, termed electrons.
• Thomson successfully determined the fundamental charge-to-mass ratio (\(e/m = 1.7588 \times 10^{11}\text{ C/kg}\)), proving that the atom was divisible. Thomson was awarded the 1906 Nobel Prize in Physics.
• Thomson proposed the Plum Pudding Model (Watermelon Model) of the atom in 1904.
• Historical atomic lineage:
• Electron: J.J. Thomson (1897)
• Atomic Nucleus & Proton: Ernest Rutherford (1911)
• Neutron: James Chadwick (1932)
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: The elementary electrical charge carried by an electron (\(e = 1.602 \times 10^{-19}\text{ C}\)) was measured in 1909 by Robert A. Millikan using his famous Oil Drop Experiment.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) सर जे. जे. थॉमसन (J. J. Thomson) (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (1) सर जे. जे. थॉमसन (J. J. Thomson)**[/gold]
⚠️ पर्याय (2) जॉन डाल्टन (John Dalton) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) जेम्स चॅडविक (James Chadwick) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) अर्नेस्ट रदरफोर्ड (Ernest Rutherford) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #१ (जीवशास्त्र, मानवी शरीर व आरोग्य)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #२ (भौतिकशास्त्र व दैनंदिन विज्ञान)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #३ (रसायनशास्त्र, कृषी व पर्यावरण विज्ञान)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: जीवशास्त्र (General Biology)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'जीवशास्त्र (General Biology)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →