चहा आणि कॉफी या लोकप्रिय पेयांमध्ये मानवी मध्यवर्ती मज्जासंस्थेला उत्तेजना देणारा मुख्य सक्रिय अल्कलॉइड घटक कोणता असतो?
उत्तर: कॅफिन (Caffeine) (Caffeine)
उत्तर: कॅफिन (Caffeine) (Caffeine)
अचूक उत्तर: पर्याय (४) कॅफिन (Caffeine)
कॅफिनचे रासायनिक स्वरूप आणि शरीरक्रियात्मक परिणाम:
📌 MPSC परीक्षा टीप: चहामध्ये कॅफिनव्यतिरिक्त 'टॅनिन' (Tannin) आणि 'थिओब्रोमिन' हे घटक देखील असतात. कॉफीमध्ये अरेबिका (*Coffea arabica*) आणि रोबस्टा (*Coffea canephora*) या दोन मुख्य प्रजाती असून रोबस्टामध्ये कॅफिनचे प्रमाण अरेबिकापेक्षा दुप्पट असते.
Correct Answer: Option (4) Caffeine
Alkaloid Chemistry and Neuropharmacology:
📌 MPSC Exam Tip: Plant alkaloid origins tested by MPSC: Caffeine = tea & coffee; Quinine = Cinchona bark (anti-malarial); Morphine = Opium poppy; Nicotine = Tobacco.
'एप्रिल २०२६' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'एप्रिल २०२६' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'एप्रिल २०२६' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.