🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
स्थापत्य अभियांत्रिकी व जलसंधारण (Civil & WRD) WRD_PWD_CIVIL 2023 MEDIUM

असमान फ्लॅंज असणाऱ्या I-काटच्छेदाच्या (Unequal flange I-section) उभ्या खोलीवर निर्माण होणाऱ्या अपरूपण ताणाचे वितरण (Shear stress distribution) खालीलपैकी कोणते वैशिष्ट्य दर्शवते?

EN Which characteristic correctly describes the horizontal shear stress distribution across the vertical depth of an unequal flange I-section beam?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
संपूर्ण खोलीवर अपरूपण ताण एकसमान रेषीय राहतो
The shear stress remains uniformly linear throughout the entire depth
B
फ्लॅंजमध्ये अपरूपण ताण कमाल असतो आणि वेबमध्ये शून्य होतो
Shear stress is maximum in the flanges and drops to zero in the web
C
उदासीन अक्षावर अपरूपण ताण शून्य असतो
The shear stress is zero at the neutral axis
D
फ्लॅंज आणि वेबच्या जोडणीवर रुंदी अचानक घटल्याने ताणात तीव्र झेप (Sudden step increase) दिसते आणि उदासीन अक्षावर कमाल परवलयाकार मूल्य गाठले जाते
A sudden step jump occurs at the flange-web junction due to abrupt width reduction, with peak parabolic stress at the neutral axis
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (४) फ्लॅंज आणि वेबच्या जोडणीवर रुंदी अचानक घटल्याने ताणात तीव्र झेप (Sudden step increase) दिसते आणि उदासीन अक्षावर कमाल परवलयाकार मूल्य गाठले जाते

विश्लेषण:

I-काटच्छेदामधील अपरूपण ताण वितरणाची वैशिष्ट्ये:

१. अपरूपण ताणाचे सूत्र:
$$\tau = \frac{V A \bar{y}}{I b}$$

येथे $\tau$ हा रुंदीशी ($b$) व्यस्त प्रमाणात असतो ($\tau \propto 1/b$).

२. फ्लॅंज-वेब जोडणीवर अचानक बदल: फ्लॅंजमध्ये रुंदी $B$ मोठी असल्याने अपरूपण ताण लहान असतो. परंतु वेब सुरू होताच रुंदी अचानक $B$ वरून पातळ वेबच्या जाडीवर ($t_w$) घटते, ज्यामुळे अपरूपण ताण एकाएकी $\frac{B}{t_w}$ पटीने वाढतो (Sudden step jump).
३. उदासीन अक्षावर वितरण: वेबच्या संपूर्ण भागात अपरूपण ताण परवलयाकार (Parabolic) पद्धतीने वाढत जाऊन उदासीन अक्षावर (Neutral Axis) कमाल मूल्य (Maximum value) गाठतो.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

I-काटच्छेदामध्ये:

• बेंडिंग ताण (Bending stress): फ्लॅंजेस (Flanges) सुमारे ८०-८५% बेंडिंग मोमेंट सहन करतात.
• अपरूपण ताण (Shear stress): उभा वेब (Web) सुमारे ८५-९५% एकूण अपरूपण बल एकटाच सहन करतो.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) A sudden step jump occurs at the flange-web junction due to abrupt width reduction, with peak parabolic stress at the neutral axis

Explanation:

Shear Stress Characteristics in I-Beams:

1. Governing Formula:
$$\tau = \frac{V A \bar{y}}{I b}$$

The shear stress is inversely proportional to section width $b$ at the level of cut.

2. Discontinuity at Flange-Web Junction:

At the junction where the wide flange ($B$) connects to the slender web ($t_w$), the resisting width abruptly diminishes from $B$ to $t_w$. This causes an instantaneous step increase in shear stress by the ratio $B/t_w$.

3. Distribution in Web:

Within the web, shear stress follows a parabolic trajectory, reaching its global peak at the neutral axis of the section.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

Structural role in standard I-sections:

• Flanges resist the predominant share of Bending Moment ($>80\%$).
• Web carries virtually all of the vertical Shear Force ($85\text{ to }95\%$).
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) संपूर्ण खोलीवर अपरूपण ताण एकसमान रेषीय राहतो (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) फ्लॅंजमध्ये अपरूपण ताण कमाल असतो आणि वेबमध्ये शून्य होतो (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) उदासीन अक्षावर अपरूपण ताण शून्य असतो (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) फ्लॅंज आणि वेबच्या जोडणीवर रुंदी अचानक घटल्याने ताणात तीव्र झेप (Sudden step increase) दिसते आणि उदासीन अक्षावर कमाल परवलयाकार मूल्य गाठले जाते (अचूक उत्तर): संबंधित अभ्यासक्रम, संदर्भ पुस्तके व आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार हा पर्याय पूर्णतः अचूक ठरतो.
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'पदार्थ विज्ञान व रचना यांत्रिकी (Strength of Materials & Mechanics)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
स्थापत्य अभियांत्रिकी: बिल्डिंग मटेरिअल्स व कन्स्ट्रक्शन (BMC)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
स्थापत्य अभियांत्रिकी: स्ट्रेंथ ऑफ मटेरिअल्स व मेकॅनिक्स (SOM)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
स्थापत्य अभियांत्रिकी: फ्लूइड मेकॅनिक्स व हायड्रॉलिक्स (FM)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
स्थापत्य अभियांत्रिकी: जलविज्ञान, धरणे व सिंचन (Hydrology & Irrigation)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: पदार्थ विज्ञान व रचना यांत्रिकी (Strength of Materials & Mechanics)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'पदार्थ विज्ञान व रचना यांत्रिकी (Strength of Materials & Mechanics)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: स्थापत्य अभियांत्रिकी व जलसंधारण (Civil & WRD) विषयांतर्गत 'पदार्थ विज्ञान व रचना यांत्रिकी (Strength of Materials & Mechanics)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: स्थापत्य अभियांत्रिकी व जलसंधारण (Civil & WRD) विषयातील 'पदार्थ विज्ञान व रचना यांत्रिकी (Strength of Materials & Mechanics)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'पदार्थ विज्ञान व रचना यांत्रिकी (Strength of Materials & Mechanics)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →