'कमवा व शिकवा' या योजनेचा पुरस्कार कोणत्या आयोगाने केला?
EN
Which commission advocated the 'Earn and Learn' scheme?
'कमवा व शिकवा' (Earn and Learn) योजनेचा विद्यापीठ स्तरावर पुरस्कार राधाकृष्णन आयोग (Radhakrishnan Commission - १९४८-४९) यांनी केला होता:
१.
राधाकृष्णन आयोग: स्वातंत्र्योत्तर भारतातील उच्चशिक्षणाच्या पुनर्रचनेसाठी डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या अध्यक्षतेखाली नोव्हेंबर १९४८ मध्ये 'विद्यापीठ शिक्षण आयोग' (University Education Commission) नियुक्त करण्यात आला.
२.
शिफारस: या आयोगाने ग्रामीण विद्यापीठांची संकल्पना मांडली आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल विद्यार्थ्यांना स्वावलंबनातून शिक्षण घेता यावे यासाठी विद्यापीठ व महाविद्यालयांत 'कमवा व शिकवा' (Earn and Learn Scheme) राबवण्याची आग्रही शिफारस केली.
३.
महाराष्ट्रातील महत्त्व: कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी रयत शिक्षण संस्थेच्या माध्यमातून महाराष्ट्रात ही स्वावलंबी शिक्षणाची चळवळ तळागाळात प्रत्यक्षात राबवून दाखवली होती.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
राधाकृष्णन आयोग (१९४८-४९): विद्यापीठ शिक्षण आयोग - 'कमवा व शिकवा' आणि ग्रामीण विद्यापीठे.
•
मुदलियार आयोग (१९५२-५३): माध्यमिक शिक्षण आयोग.
•
कोठारी आयोग (१९६४-६६): राष्ट्रीय शिक्षण आयोग (१०+२+३ शिक्षणाचा आकृतिबंध).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The 'Earn and Learn' scheme at the university education level was prominently advocated by the Radhakrishnan Commission (University Education Commission, 1948–49):
1.
Radhakrishnan Commission: Appointed in November 1948 under the chairmanship of Dr. Sarvepalli Radhakrishnan, this was independent India's first commission on higher education.
2.
Key Recommendations: The commission recommended establishing Rural Universities and strongly advocated the institutionalization of 'Earn and Learn' schemes, enabling underprivileged students to support their education through dignified manual and technical work.
3.
Maharashtra Context: In Maharashtra, Karmaveer Bhaurao Patil had already pioneered and institutionalized the 'Earn and Learn' philosophy through the Rayat Shikshan Sanstha.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Major Education Commissions in Modern India:
•
Radhakrishnan Commission (1948–49): University Education (recommended Earn & Learn scheme).
•
Mudaliar Commission (1952–53): Secondary Education Commission.
•
Kothari Commission (1964–66): National Education Commission (introduced the 10+2+3 pattern).