मौद्रिक धोरणाची निर्मिती ही मौद्रिक लक्ष्य निर्धारणावर आधारित असावी अशी शिफारस कोणत्या समितीने केली ?
EN
Which committee recommended that the formulation of monetary policy should be based on monetary target setting?
स्पष्टीकरण :
•
योग्य उत्तर पर्याय 3 (चक्रवर्ती समिती / Chakravarty Committee) आहे.
सुखमॉय चक्रवर्ती समिती (Chakravarty Committee, 1985) :
•
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) मे 1982 मध्ये प्रा. सुखमॉय चक्रवर्ती यांच्या अध्यक्षतेखाली 'मौद्रिक प्रणालीच्या कामकाजाचा आढावा घेणारी समिती' (Committee to Review the Working of the Monetary System) नियुक्त केली.
•
समितीने आपला अहवाल एप्रिल 1985 मध्ये सादर केला.
प्रमुख शिफारशी :
1.
मौद्रिक लक्ष्य निर्धारण (Monetary Targeting):
•
चक्रवर्ती समितीने शिफारस केली की भारताचे चलनविषयक धोरण हे 'व्यापक पैशाच्या' (M3) वाढीच्या लक्ष्यावर (Monetary Targeting with Feedback) आधारित असावे.
•
यामुळे चलनवाढीवर नियंत्रण ठेवणे आणि उत्पादनवाढीसाठी पुरेशी पत उपलब्ध करणे शक्य होईल.
2.
वित्तीय तूट संकल्पना: समितीने 'राजकोषीय तूट' आणि 'अंदाजपत्रकीय तूट' यांच्यातील भेद स्पष्ट केला.
3.
कोषागार विपत्रांचे (Treasury Bills) दर बाजाराधारित करण्याची शिफारस.
इतर समित्या :
•
हिल्टन यंग कमिशन (1926): RBI च्या स्थापनेची शिफारस.
•
मध्यवर्ती बँकिंग चौकशी समिती (1931): बँकिंग व्यवस्थेचा अभ्यास.
•
नचिकेत मोर समिती (2013): सर्वसमावेशक वित्तीय समावेशन व अल्पबचत बँका.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
मौद्रिक धोरण हे 'मौद्रिक लक्ष्य निर्धारणावर' (Monetary Targeting) आधारित असावे, अशी शिफारस डॉ. सुखमॉय चक्रवर्ती समितीने (1985) केली होती.
•
2014 मधील डॉ. ऊर्जित पटेल समितीने पुढे जाऊन मौद्रिक लक्ष्याऐवजी 'महागाई लक्ष्य निर्धारण' (Flexible Inflation Targeting - FIT) ची शिफारस केली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
•
The correct answer is Option 3 (Chakravarty Committee).
Sukhmoy Chakravarty Committee (1985):
•
Formed: May 1982 by the Reserve Bank of India to review the working of the monetary system.
•
Submitted Report: April 1985.
•
Core Recommendation: The committee strongly recommended the adoption of a "Monetary Targeting with Feedback" framework, using Broad Money (M3) as the intermediate target to anchor monetary policy and control inflation.
•
It recognized the direct causal link between fiscal deficits and reserve money creation (monetization of deficits).
Other Committees:
•
Hilton Young Commission (1926): Recommended the establishment of the Reserve Bank of India (RBI).
•
Central Banking Enquiry Committee (1931): Examined banking facilities and commercial bank regulation.
•
Nachiket Mor Committee (2013): Financial services for small businesses and low-income households (recommended Payment Banks and Small Finance Banks).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
The Chakravarty Committee (1985) introduced Monetary Targeting (M3 growth targets) in India.
•
In 2014, the Urjit Patel Committee transitioned India from monetary targeting to Flexible Inflation Targeting (CPI 4% ± 2%).