नारायण मेघाजी लोखंडे यांनी 'बॉम्बे फॅक्टरी कमिशन' पुढे कोणत्या मागण्या मांडल्या होत्या ? अ. रविवारी पगारी सुट्टी द्यावी. ब. कामाच्या दिवशी दुपारी एक तास सुट्टी द्यावी. क. गिरणीची वेळ सकाळी साडेसहा ते सायंकाळ असावी. ड. कामाच्या वेळी कामगारास दुखापत झाल्यास कामगार कामावर परत येईपर्यंत वेतन मिळावे.
EN
Which demands were put forward by Narayan Meghaji Lokhande before the 'Bombay Factory Commission'?
a. Paid holiday on Sunday.
b. One hour recess in the afternoon on working days.
c. Mill timings should be from 6:30 AM to sunset.
d. In case a worker is injured during work, wages should be paid until the worker returns to work.
योग्य उत्तर पर्याय (४) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
नारायण मेघाजी लोखंडे यांनी १८८४ मध्ये मुंबईतील सुमारे ५,००० गिरणी कामगारांच्या सह्यांचे निवेदन तयार करून 'बॉम्बे फॅक्टरी कमिशन' पुढे सादर केले होते. या निवेदनातील प्रमुख मागण्या:
•
अ. बरोबर आहे: दर आठवड्याला रविवारी पगारी सुट्टी देण्यात यावी.
•
क. बरोबर आहे: गिरणीतील कामाची वेळ सकाळी साडेसहा ते सूर्यास्तापर्यंत (Sun-rise to Sun-set) असावी.
•
ड. बरोबर आहे: कामाच्या वेळी अपघात होऊन कामगार जखमी झाल्यास तो बरा होऊन कामावर परत येईपर्यंत त्याला पूर्ण वेतन मिळावे (कामगार भरपाई).
•
(ब अयोग्य: त्यांनी कामाच्या दिवशी दुपारच्या जेवणासाठी 'अर्धा तास' सुट्टी मागितली होती, एक तास नाही).
•
त्यामुळे 'फक्त अ, क आणि ड' (पर्याय ४) हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
लोखंडे यांच्या या मागण्यांच्या आधारे पुढे १८९१ च्या फॅक्टरी कायद्यात महिला व बालकांसाठी महत्त्वाच्या तरतुदी करण्यात आल्या आणि साप्ताहिक सुट्टी मंजूर झाली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4).
Explanation:
•
In 1884, Narayan Meghaji Lokhande submitted an epoch-making charter of demands signed by thousands of millhands before the Bombay Factory Commission:
•
a. is correct: A complete day of rest every Sunday without loss of wages.
•
c. is correct: Daily employment hours should be limited from 6:30 AM to sunset.
•
d. is correct: In the event of industrial injury, full wages must continue to be paid until the worker recovers, alongside permanent disability compensation.
•
(Statement b is incorrect because Lokhande demanded a 30-minute midday recess, not one hour).
•
Therefore, 'Only a, c and d' is correct (Option 4).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Lokhande's persistent advocacy before the Factory Commissions paved the way for the amended Indian Factory Act of 1891.