🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2017 MEDIUM

लायचेन्ससाठी कोणते वर्णन योग्य आहे?

EN Which description is correct for Lichens ?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

शैवाल बुरशीला ओलावा आणि खनिजे उपलब्ध करते, जे प्रकाश संश्लेषणाद्वारे अन्न शोषून घेतात.

Algae makes available the moisture and minerals to Fungus, which absorbs food by photosynthesis.

बुरशीजन्य शैवालला ओलावा आणि खनिजे उपलब्ध करतात, जे प्रकाशसंश्लेषणाद्वारे अन्न तयार करतात.

The Fungus make available the moisture and minerals to Algae, which prepare food by photosynthesis.

ते वस्तुतः परस्परवादी आहेत.

They are facultative mutualistic.

ओलावा शोषण्यासाठी लायकेन्सने चांगले विकसित केले आहे.

Lichens have well developed stele for absorption of moisture.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २ (बुरशी शैवालाला ओलावा आणि खनिजे उपलब्ध करते, जे प्रकाशसंश्लेषणाद्वारे अन्न तयार करतात)

सविस्तर विश्लेषण:

• दगडफूल / लायकेन्स (Lichens): हे कवक (बुरशी - Fungus) आणि शैवाल (Algae) किंवा सायनोबॅक्टेरिया यांच्यातील सहजीवन संबंधाचे (Symbiotic / Mutualistic Association) आदर्श उदाहरण आहे.

• घटकांची भूमिका:

१. कवक घटक (Mycobiont): बुरशी संपूर्ण रचनेला आधार (Structure) देते, पर्यावरणामधून पाणी (ओलावा) आणि खनिजे शोषून घेते आणि ते शैवालाला उपलब्ध करून देते. तसेच ते शैवालाला तीव्र उन्हापासून संरक्षण देते.

२. शैवाल घटक (Phycobiont): शैवालामध्ये हरितद्रव्य (Chlorophyll) असल्यामुळे ते सूर्यप्रकाशाच्या साहाय्याने प्रकाशसंश्लेषण (Photosynthesis) करून अन्न तयार करते आणि ते बुरशीला पुरवते.

• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय १ चुकीचा आहे, कारण प्रकाशसंश्लेषण बुरशी करत नाही, शैवाल करते.

• पर्याय ३ चुकीचा आहे, कारण लायकेन्स हे 'ऑब्लिगेट म्युच्युअलिस्टिक' (Obligate mutualism - एकमेकांशिवाय जगू शकत नाहीत) असतात, 'फॅकल्टेटिव्ह' नव्हे.

• पर्याय ४ चुकीचा आहे, कारण लायकेन्समध्ये स्टेले (संवहनी ऊती - Stele) नसतात.

त्यामुळे पर्याय २ हे लायकेन्सचे अचूक व वैज्ञानिक वर्णन आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

लायकेन्स हे हवेतील सल्फर डायऑक्साइड ($SO_2$) प्रदूषणाचे अत्यंत संवेदनशील जैविक सूचक (Bio-indicators) मानले जातात. ज्या हवेत सल्फरचे प्रदूषण जास्त असते तेथे दगडफूल अजिबात वाढत नाही.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2 (The Fungus makes available the moisture and minerals to Algae, which prepare food by photosynthesis)

Detailed Analysis:

• Lichens: Composite organisms formed by a mutualistic, obligate symbiotic association between a fungus (mycobiont) and a photosynthetic alga or cyanobacterium (phycobiont).

• Functional Division of Labor:

1. Fungal partner (Mycobiont): Makes up the bulk of the lichen thallus. It anchors the organism to the substratum, absorbs atmospheric moisture, water, and essential mineral nutrients, and shields the delicate algal cells from desiccation and UV radiation.

2. Algal partner (Phycobiont): Possesses chlorophyll and performs photosynthesis, synthesizing carbohydrates and organic nourishment that sustain both itself and the heterotrophic fungus.

• Evaluating Other Options:

• Option 1 is false because fungi lack chlorophyll and cannot perform photosynthesis.

• Option 3 is false because the association is obligate, not facultative.

• Option 4 is false because lichens are non-vascular cryptogams completely lacking a stele or vascular cylinders.

Hence, Statement 2 accurately describes the mutualistic interaction in lichens.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Lichens are prime bio-indicators of air pollution, specifically for sulphur dioxide ($SO_2$). They cannot survive in polluted urban industrial airsheds and are absent in heavily polluted cities.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) शैवाल बुरशीला ओलावा आणि खनिजे उपलब्ध करते, जे प्रकाश संश्लेषणाद्वारे अन्न शोषून घेतात. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) बुरशीजन्य शैवालला ओलावा आणि खनिजे उपलब्ध करतात, जे प्रकाशसंश्लेषणाद्वारे अन्न तयार करतात. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय २ (बुरशी शैवालाला ओलावा आणि खनिजे उपलब्ध करते, जे प्रकाशसंश्लेषणाद्वारे अन्न तयार करतात)**

⚠️ पर्याय (3) ते वस्तुतः परस्परवादी आहेत. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) ओलावा शोषण्यासाठी लायकेन्सने चांगले विकसित केले आहे. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'बुरशीजन्य शैवालला ओलावा आणि खनिजे उपलब्ध करतात, जे प्रकाशसंश्लेषणाद्वारे अन्न तयार करतात.' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

लायचेन्ससाठी कोणते वर्णन योग्य आहे?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन