दक्षिण अमेरिकेतील अँडीज पर्वतरांग आणि पॅसिफिक महासागराच्या दरम्यान पसरलेले कोणते वाळवंट 'सोडियम नायट्रेट' (Chile Saltpeter) आणि लिथियमच्या जगातील सर्वात मोठ्या नैसर्गिक साठ्यांसाठी प्रसिद्ध आहे?
EN
Which desert located between the Andes Mountains and the Pacific Ocean in South America is globally renowned for vast natural deposits of 'Sodium Nitrate' (Chile Saltpeter) and lithium reserves?
योग्य उत्तर पर्याय (4) म्हणजेच 'अटाकामा वाळवंट (Atacama Desert)' हे आहे.
विश्लेषण:
•
अटाकामा वाळवंट (Atacama Desert): हे दक्षिण अमेरिकेतील चिली आणि पेरू देशांच्या सीमेवर पॅसिफिक किनारपट्टीवर पसरलेले एक अति-शुष्क (Hyper-arid) वाळवंट आहे.
•
जगातील सर्वात कोरडे ठिकाण: हे जगातील ध्रुव प्रदेशाबाहेरील सर्वात कोरडे वाळवंट मानले जाते. येथील 'अरीका' (Arica) हे पृथ्वीवरील सर्वात कमी पाऊस पडणारे ठिकाण आहे.
•
खनिजांचे साठे: येथे हजारो वर्षे पाऊस न पडल्यामुळे हवेतील विद्राव्य खनिजे विरघळून वाहून गेली नाहीत; परिणामी येथे 'सोडियम नायट्रेट'चे ($NaNO_3$ - ज्याला 'चिली सॉल्टपीटर' म्हणतात) प्रचंड साठे तयार झाले. खते आणि दारूगोळा (Gunpowder) निर्मितीसाठी हे ऐतिहासिकदृष्ट्या जगभर निर्यात केले जात असे. तसेच येथे लिथियमचेही प्रचंड साठे आहेत.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) गोबी वाळवंट: मंगोलिया व चीनमधील शीत वाळवंट.
•
पर्याय (2) सहारा वाळवंट: उत्तर आफ्रिकेतील जगातील सर्वात मोठे उष्ण वाळवंट.
•
पर्याय (3) कलहारी वाळवंट: दक्षिण आफ्रिका, बोत्सवाना व नामिबियातील वाळवंट (बुशमेन जमातीचे निवासस्थान).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अटाकामा वाळवंटाच्या अति-शुष्कतेसाठी पॅसिफिक महासागरावरून वाहणारा 'हम्बोल्ट' (पेरू) हा थंड सागरी प्रवाह आणि अँडीज पर्वताची पर्जन्यछायेची स्थिती कारणीभूत आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4), i.e., 'Atacama Desert'.
Analysis:
•
Atacama Desert: A hyper-arid plateau strip spanning northern Chile and southern Peru in South America along the Pacific coastline.
•
Driest Place on Earth: Regarded as the driest non-polar desert on Earth; its weather station at Arica holds records for decades of near-zero precipitation.
•
Mineral Richness: Due to perennial hyper-aridity, water-soluble nitrate salts never leached away, forming the world's most lucrative natural deposits of Sodium Nitrate ($NaNO_3$, famously termed 'Chile Saltpeter'), historically critical for gunpowders and nitrogenous fertilizers. It also forms part of South America's 'Lithium Triangle'.
Distractor Analysis:
•
Option (1) Gobi Desert: Cold mid-latitude desert across Mongolia and Northern China.
•
Option (2) Sahara Desert: Largest hot subtropical desert across North Africa.
•
Option (3) Kalahari Desert: Semi-arid savanna basin in Southern Africa inhabited by San Bushmen.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The hyper-aridity of the Atacama is caused by two compounding factors: the rain shadow cast by the towering Andes Mountains and atmospheric subsidence induced by the cold Humboldt (Peru) Ocean Current.