🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल Maharashtra Zilla Parishad Bharti (ZP) 2024 MEDIUM

हर्षवर्धन कोणत्या घराण्यातील होता?

EN Which dynasty did Harshavardhana belong to?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
गुप्त राजवंश
Gupta dynasty
B
चालुक्य राजवंश
Chalukya dynasty
C
मौर्य वंश
Maurya dynasty
D
पुष्यभूती वंश
Pushyabhuti dynasty
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

उत्तर: पर्याय 4 (पुष्यभूती वंश)

स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पुष्यभूती राजवंश आहे. Key Points

हर्षवर्धन पुष्यभूती घराण्यातील होता.

त्याची स्थापना 5 व्या किंवा 6 व्या शतकाच्या सुरूवातीस नरवर्धनने केली होती

प्रभाकरवर्धन ( हर्षवर्धनचे वडील ) यांच्या अंतर्गत घराण्याची भरभराट झाली .

त्यांनी महाराजाधिराज ही पदवी धारण केली.

606 मध्ये हर्षवर्धन गादीवर आला.

हर्षला सकलोत्तरपथनाथ म्हणूनही ओळखले जात असे.

त्याने मगध जिंकले.

त्याने कन्नौज येथे आपली राजधानी स्थापन केली.

त्याचे साम्राज्य पंजाबपासून उत्तर ओडिशा आणि हिमालयापासून नर्मदेच्या काठापर्यंत पसरले होते .

बाणभट्ट यांनी लिहिलेल्या हर्षचरित्रात हर्षाचा काळ उत्तम प्रकारे नोंदवला गेला आहे.

चीनी विद्वान ह्युएन-त्सांग यांनी 631 मध्ये हर्षाच्या दरबारात भेट दिली

इसवी सन 647 मध्ये हर्षवर्धनच्या मृत्यूने साम्राज्याचा अंत झाला

हर्षवर्धन यांनी तीन संस्कृत नाटके लिहिली . नागानंद, रत्नावली आणि प्रियदर्शिका.

ह्युएन-त्सांग यांनी कन्नौज येथे इसवी सन 643 मध्ये झालेल्या भव्य संमेलनाचा उल्लेख केला ज्यामध्ये वीस राजे, चार हजार बौद्ध भिक्खू आणि सुमारे तीन हजार जैन आणि ब्राह्मण उपस्थित होते.

त्यांनी प्रयाग (अलाहाबाद) येथे महामोक्ष हरिशद या धार्मिक उत्सवाचे आयोजन केले.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: २०११ च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्राची लोकसंख्या घनता (३६५), साक्षरता प्रमाण (८२.३%) आणि लिंगगुणोत्तर (९२९) यांसारखी आकडेवारी आणि जिल्हानिहाय क्रमवारी हमखास विचारली जाते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Answer: Option 4 (Pushyabhuti dynasty)

Explanation:

Harshavardhana belonged to the Pushyabhuti dynasty .

Pushpabhuti dynasty is also known as Vardhana Dynasty.

It was founded by Naravardhana close to the 5th or beginning of the 6th century A.D.

The dynasty flourished under Prabhakarvardhana ( father of Harshavardhana ).

He assumed the title of Maharajadhiraja .

Harshavardhana succeeded the throne in 606 A.D .

Harsha was also known as Sakalottarapathanatha .

He conquered Magadha .

He established his capital at Kannauj .

His empire extended from Punjab to northern Orissa and from the Himalayas to the bank of Narmada .

The period of Harsha is well documented in Harshacharitra written by Banabhatta .

Chinese scholar Hiuen-Tsang visited Harsha's court in 631 A.D.

The empire came to an end along with the death of Harshavardhana in 647 A.D.

Harshavardhan wrote three Sanskrit plays viz. Nagananda, Ratnavali and Priyadarshika.

Hiuen-Tsang mentioned the grand assembly held at Kannauj in 643 A.D. which was attended by twenty kings, four thousand Buddhist monks and about three thousand Jains and Brahmans.

He also organised Mahamoksha Harishad , a religious festival, at Prayaga (Allahabad).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Census 2011 statistical metrics for Maharashtra—including density (365), literacy (82.3%), and sex ratio (929)—along with top/bottom district rankings, are frequently examined.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) गुप्त राजवंश (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) चालुक्य राजवंश (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) मौर्य वंश (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) पुष्यभूती वंश (अचूक उत्तर): उत्तर:** पर्याय 4 (पुष्यभूती वंश)
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारताचा भूगोल' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: महाराष्ट्र भूगोल व पर्यावरण सराव चाचणी #१ (नद्या, धरणे व प्राकृतिक रचना)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्राचा प्राकृतिक व राजकीय भूगोल विभाग चाचणी
quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारताचा भूगोल

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारताचा भूगोल' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'भारताचा भूगोल' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'भारताचा भूगोल' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'भारताचा भूगोल' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →