.......... या आर्थिक इतिहासतज्ञांनी कर्झनला अनावृत्त पत्रे' लिहून दुष्काळ व भारतातील जमीन धारा पद्धती विषयी विचार मांडले.
EN
Which economic historian wrote 'Open Letters' to Curzon expressing his views on famines and the land tenure system in India?
योग्य उत्तर: पर्याय (३) आर. सी. दत्त
आर. सी. दत्त यांची लॉर्ड कर्झनला 'अनावृत्त पत्रे' (Open Letters to Lord Curzon):
•
१८९९-१९०० च्या महाभीषण दुष्काळानंतर थोर अर्थतज्ज्ञ रोमेशचंद्र दत्त (R. C. Dutt) यांनी भारताचे तत्कालीन व्हॉइसरॉय लॉर्ड कर्झन यांना 'अनावृत्त पत्रे' (Open Letters) लिहिली.
•
या पत्रांमध्ये दत्त यांनी सिद्ध केले की, भारतातील दुष्काळ हे केवळ पावसाच्या अभावामुळे पडत नसून, ब्रिटिश सरकारने लादलेला अवास्तव, जाचक व मनमानी जमीन महसूल (Land Revenue) आणि सिंचनाकडे केलेले दुर्लक्ष हे शेतकऱ्यांच्या भीषण दारिद्र्याचे आणि दुष्काळाचे मूळ कारण आहे.
•
दत्त यांनी मागणी केली की, रयतवारी प्रदेशात शेतसाऱ्याची मर्यादा उत्पादनाच्या १/५ (किंवा निव्वळ उत्पन्नाच्या ५०%) पेक्षा जास्त नसावी आणि महसूल किमान ३० वर्षांसाठी स्थिर ठेवला जावा.
•
या पत्रांमुळे ब्रिटिश सरकार हादरले आणि लॉर्ड कर्झनला १६ जानेवारी १९०२ रोजी अधिकृत सरकारी ठराव (Land Revenue Resolution of 1902) काढून ब्रिटिश महसूल धोरणाचा बचाव करावा लागला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
आर. सी. दत्त: लॉर्ड कर्झनला 'अनावृत्त पत्रे' (१९००).
•
पुस्तक: 'Famines and Land Assessments in India' (१९००).
•
कर्झनचा जमीन महसूल ठराव: १६ जानेवारी १९०२ (ज्यामध्ये कर्झनने दत्त यांचे आक्षेप फेटाळण्याचा प्रयत्न केला).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) R. C. Dutt
R. C. Dutt's Open Letters to Lord Curzon on Famine and Land Revenue:
•
In 1900, following the disastrous famines of 1896–1900, Romesh Chunder Dutt (R. C. Dutt) addressed a series of celebrated 'Open Letters' to Viceroy Lord Curzon.
•
Dutt systematically demonstrated that frequent famines in India were not mere "acts of God" but direct consequences of the colonial government's excessive, rigid, and fluctuating land revenue assessments which stripped the peasantry of any capacity to withstand dry seasons.
•
He campaigned for statutory limits on land revenue assessments (proposing that assessment should never exceed one-fifth of gross agricultural yield or half of net rental value) and demanded 30-year long-term tenure settlements.
•
In response to Dutt's formidable indictment, Lord Curzon's administration was forced to issue the landmark Land Revenue Resolution of January 16, 1902 to justify British agrarian taxation.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
R. C. Dutt's famous work: *Famines and Land Assessments in India* (1900).
•
Prompted Curzon's official Government Resolution on Land Revenue Policy in January 1902.