कोणता वायू 'ग्रीन हाऊस इफेक्ट' ला कारणीभूत असतो?
EN
Which gas is responsible for the 'greenhouse effect'?
योग्य उत्तर: पर्याय १: कार्बन डायॉक्साईड
स्पष्टीकरण:
कार्बन डायॉक्साईड (CO₂) हा मानवनिर्मित जागतिक 'ग्रीन हाऊस इफेक्ट' (हरितगृह परिणाम) साठी जबाबदार असणारा सर्वात प्रमुख वायू आहे.
महत्त्वाचे पैलू:
१.
योगदान: जागतिक हरितगृह वायूंच्या उत्सर्जनात एकट्या CO₂ चे प्रमाण सुमारे ७६% आहे.
२.
स्त्रोत: कोळसा, पेट्रोल, डिझेल यांसारख्या जीवाश्म इंधनांचे ज्वलन, औष्णिक वीज केंद्रे, सिमेंट कारखाने आणि मोठ्या प्रमाणावर होणारी जंगलतोड हे CO₂ उत्सर्जनाचे मुख्य स्त्रोत आहेत.
३.
ऑक्सिजन आणि नायट्रोजन: हे दोन वायू वातावरणाचा ९९% हिस्सा बनवत असले तरी ते द्वि-अणू (Diatomic) असल्याने इन्फ्रारेड प्रारणे शोषून घेत नाहीत, त्यामुळे ते हरितगृह वायू नाहीत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
औद्योगिक क्रांतीपूर्वी (इ.स. १७५०) वातावरणातील CO₂ ची पातळी २८० ppm होती, जी २०२४ मध्ये वाढून ४२२ ppm पेक्षा जास्त झाली आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1: Carbon dioxide
Explanation:
Carbon Dioxide ($CO_2$) is the preeminent greenhouse gas driving anthropogenic planetary warming and the greenhouse effect.
Key Scientific Aspects:
1.
Dominant Share: Accounts for over 76% of all human-induced greenhouse emissions worldwide.
2.
Primary Anthropogenic Sources: Combustion of fossil fuels (coal, petroleum, natural gas) in power generation and transport, industrial manufacturing (calcination in cement), and widespread deforestation.
3.
Contrast with Oxygen & Nitrogen: Diatomic molecules ($O_2$ and $N_2$) cannot absorb infrared wavelengths due to lack of a permanent or dynamic dipole moment, thus exerting no greenhouse effect.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Pre-industrial atmospheric $CO_2$ concentrations stood at $\approx$ 280 ppm in 1750, climbing past 422 ppm today, representing an unprecedented 50% increase.