नदी पहिल्या टप्प्यात तिव्र उतारावरून वाहत असतांना कोणत्या भूरूपाची निर्मिती करते?

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल Rajyaseva Mains 2020 MEDIUM

EN Which geomorphic landform does a river create in its initial stage (youthful course) while flowing over steep gradients?

✓

कुंभगर्ता Potholes (Kumbhagarta)

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

पूरतट Natural Levees

जलोढ शंकू Alluvial Cones

नालाकृती सरोवरे Oxbow Lakes

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

नदीच्या युवावस्थेत (पर्वतीय पहिल्या टप्प्यात) तीव्र उतारामुळे पाण्याचा वेग प्रचंड असतो. पाण्याचे भोवरे आणि त्यासोबत वाहणारे दगड-गोटे खडकाळ नदीपात्राला चक्राकार घासतात (अपघर्षण - Abrasion). यामुळे नदीच्या तळाशी खोल दंडगोलाकार खड्डे तयार होतात, ज्यांना रांजणखळगे किंवा कुंभगर्ता (Potholes) म्हणतात.

• पूरतट, जलोढ पंखे आणि नालाकृती सरोवरे ही नदीच्या प्रौढावस्थेत व वृद्धावस्थेत (सपाट मैदानात) तयार होणारी संचयन भूरूपे आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

महाराष्ट्रात अहमदनगर जिल्ह्यातील कुकडी नदीच्या पात्रात 'निघोज' (Nighoj) येथे आशियातील सर्वात मोठे नैसर्गिक रांजणखळगे आढळतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

In its upper mountain stage (youth stage), high flow velocity over steep rocky gradients causes swirling eddy currents armed with pebbles to drill cylindrical depressions into the bedrock via vertical abrasion. These distinctive circular cavities are termed Potholes (Kumbhagarta).

• Natural levees, alluvial cones, and oxbow lakes are depositional features formed in mature and old floodplain stages.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Nighoj on the Kukadi River in Ahmednagar district, Maharashtra, features the largest naturally sculpted potholes in Asia.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):