कोणते मिश्रण नाही?
EN
Which mixture is not?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (पाणी)
स्पष्टीकरण:
१.
संयुग (Compound) विरुद्ध मिश्रण (Mixture):
•
पाणी ($H_2O$): पाणी हे हायड्रोजन आणि ऑक्सिजन या मूलद्रव्यांचे निश्चित वजनी प्रमाणात ($१:८$) रासायनिक संयोग होऊन तयार झालेले रासायनिक संयुग (Chemical Compound) आहे. ते मिश्रण नाही.
२.
इतर पर्यायांचे स्वरूप:
•
हवा (Air): नायट्रोजन ($78\%$), ऑक्सिजन ($21\%$), आर्गॉन, $CO_2$ इत्यादी वायूंचे समांगी मिश्रण आहे.
•
माती (Soil): खनिजे, सेंद्रिय घटक, वाळू, मातीचे कण यांचे विषमांगी मिश्रण आहे.
•
खडू (Chalk): नैसर्गिक खडूमध्ये कॅल्शियम कार्बोनेट ($CaCO_3$) सोबत माती व इतर घटकांचे मिश्रण असते (किंवा बाजारातील खडू जिप्समचे मिश्रण असते).
३.
दिलेल्या पर्यायांमध्ये रासायनिक दृष्ट्या 'पाणी' हे स्पष्टपणे संयुग असून मिश्रण नाही.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
संयुगातील घटकांचे प्रमाण रासायनिकदृष्ट्या निश्चित असते आणि त्यांचे गुणधर्म मूळ मूलद्रव्यांपेक्षा पूर्णपणे भिन्न असतात (उदा. हायड्रोजन ज्वलनशील व ऑक्सिजन ज्वलनमदतनीस, पण पाणी आग विझवते!).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Water)
Explanation:
1.
Compound vs. Mixture:
•
Water ($H_2O$): Pure water is a pure chemical compound, formed by the chemical combination of hydrogen and oxygen in a fixed ratio by mass ($1:8$). The components cannot be separated by physical means.
2.
Nature of other options:
•
Air: A homogeneous mixture of various gases (nitrogen, oxygen, argon, carbon dioxide, water vapor).
•
Soil: A heterogeneous mixture of mineral particles, decaying organic matter (humus), moisture, and microorganisms.
•
Chalk: Natural chalk or classroom chalk is an impure mineral composite / mixture of calcium carbonate ($CaCO_3$) or calcium sulfate (gypsum) with binders and clays.
3.
Therefore, water is a pure chemical compound and not a mixture.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Compounds have a fixed chemical formula and constant composition by mass, whereas mixtures have variable compositions and retain the individual properties of their constituents.