🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

अर्थव्यवस्था व नियोजन STI Mains 2022 MEDIUM

जीएसटीचे कोणते प्रतिमान भारतात आणण्यात आले आहे ?

EN Which model of GST has been introduced in India?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

राष्ट्रीय स्तरावरील जीएसटी

GST at national level

राज्य स्तरावरील जीएसटी

State level GST

दुहेरी जीएसटी

Double GST

एकात्मिक जीएसटी

Integrated GST

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: (3) दुहेरी जीएसटी (Dual GST)

स्पष्टीकरण:

• भारतातील दुहेरी जीएसटी मॉडेल (Dual GST Model):

• भारताची संघराज्य रचना (Federal Structure) लक्षात घेऊन भारताने 'दुहेरी जीएसटी' (Dual GST) प्रतिमान स्वीकारले आहे.

• हे मॉडेल भारताने प्रामुख्याने कॅनडा (Canada) देशाच्या जीएसटी पद्धतीवरून स्वीकारले आहे.

• कार्यपद्धती: राज्यांतर्गत (Intra-state) वस्तू व सेवांच्या प्रत्येक पुरवठ्यावर केंद्र सरकार आणि संबंधित राज्य सरकार एकाच वेळी (Concurrently) कर आकारतात:

• CGST (Central GST): केंद्र शासनाचा वाटा.

• SGST (State GST): राज्य शासनाचा वाटा.

• आंतर-राज्यीय व्यापारावर केंद्र सरकार IGST आकारते.

• म्हणून भारताने 'दुहेरी जीएसटी' प्रतिमान आणले आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

जगात जीएसटी लागू करणारा पहिला देश फ्रान्स (१९५४) होता, परंतु फ्रान्समध्ये 'एकल जीएसटी' (Single GST) आहे. भारताने कॅनडाचे 'दुहेरी जीएसटी' मॉडेल स्वीकारले आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: (3) Double GST

Explanation:

• Dual GST Model in India:

• Respecting the constitutional federal balance between the Union and the States, India adopted a Dual GST Model, emulating the Canadian fiscal architecture.

• Under this concurrent framework, both the Central and State Governments exercise simultaneous legislative and taxing powers over the exact same domestic supply base:

• CGST: Levied and administered by the Centre on intra-state supply.

• SGST / UTGST: Levied and administered by the States/UTs on intra-state supply.

• IGST: Levied by the Centre on inter-state commerce and imports.

• Hence, Dual GST (दुहेरी जीएसटी) is the model implemented.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

France was the first country to introduce VAT/GST in 1954, but India modeled its Dual GST framework specifically on Canada.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) राष्ट्रीय स्तरावरील जीएसटी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) राज्य स्तरावरील जीएसटी (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) दुहेरी जीएसटी (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** (3) दुहेरी जीएसटी (Dual GST)

✗ पर्याय (4) एकात्मिक जीएसटी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारतातील कर रचना: प्रत्यक्ष कर, अप्रत्यक्ष कर व वस्तू आणि सेवा कर (GST)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय कररचना, वस्तू व सेवा कर (GST) घटक चाचणी

quiz 20 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 20 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: अर्थशास्त्र व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (GS-4: अर्थव्यवस्था व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारतातील कर रचना: प्रत्यक्ष कर, अप्रत्यक्ष कर व वस्तू आणि सेवा कर (GST)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारतातील कर रचना: प्रत्यक्ष कर, अप्रत्यक्ष कर व वस्तू आणि सेवा कर (GST)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयांतर्गत 'भारतातील कर रचना: प्रत्यक्ष कर, अप्रत्यक्ष कर व वस्तू आणि सेवा कर (GST)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयातील 'भारतातील कर रचना: प्रत्यक्ष कर, अप्रत्यक्ष कर व वस्तू आणि सेवा कर (GST)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'दुहेरी जीएसटी' हे असून ते 'भारतातील कर रचना: प्रत्यक्ष कर, अप्रत्यक्ष कर व वस्तू आणि सेवा कर (GST)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारतातील कर रचना: प्रत्यक्ष कर, अप्रत्यक्ष कर व वस्तू आणि सेवा कर (GST)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

जीएसटीचे कोणते प्रतिमान भारतात आणण्यात आले आहे ?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन