🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था WRD_PWD_CIVIL 2023 MEDIUM

स्वतःला 'आलमगीर' (विश्वविजेता) ही पदवी धारण करणारा आणि वैयक्तिक साधेपणा व धर्मनिष्ठेमुळे 'जिंदा पीर' (जिवंत संत) म्हणून ओळखला जाणारा मोगल सम्राट कोण?

EN Which Mughal Emperor assumed the imperial title 'Alamgir' (Conqueror of the World) and was commonly known as 'Zinda Pir' (Living Saint)?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
शाहजहान
Shah Jahan
B
जहांगीर
Jahangir
C
अकबर
Akbar
D
औरंगजेब
Aurangzeb
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (4) औरंगजेब

मोगल साम्राज्याचा सहावा प्रमुख सम्राट औरंगजेब (Muhi-ud-Din Muhammad) याने राज्यारोहणाच्या वेळी 'आलमगीर' (विश्वविजेता) ही पदवी धारण केली आणि त्याच्या अत्यंत साध्या, काटेकोर जीवनशैलीमुळे व कुराणच्या प्रती लिहून स्वतःचा खर्च भागवण्याच्या सवयीमुळे त्याला 'जिंदा पीर' (Zinda Pir / जिवंत संत) म्हटले जात असे.

औरंगजेबाच्या कारकिर्दीची ठळक वैशिष्ट्ये (1658 ते 1707):

1. साम्राज्याचा विस्तार: औरंगजेबाच्या काळात मोगल साम्राज्य भौगोलिकदृष्ट्या सर्वात मोठ्या विस्ताराला पोहोचले (उत्तरेत काश्मीरपासून दक्षिणेत जिंजी आणि पश्चिमेत काबूलपासून पूर्वेस चितगावपर्यंत).
2. धोरणात्मक बंदी: औरंगजेबाने दरबारातील नृत्य व गायनावर बंदी घातली (जरी तो स्वतः उत्कृष्ट वीणा वादक होता), झरोखा दर्शन व तुलादान पद्धत बंद केली, नाण्यांवर कलमा कोरण्यास बंदी घातली आणि दारू व भांग पिण्यावर सार्वजनिक बंदी आणली.
3. जिझिया कर: त्याने 1679 मध्ये बिगर-मुस्लिमांवर पुन्हा 'जिझिया कर' (Jizya Tax) लागू केला, जो अकबराने 1564 मध्ये रद्द केला होता.
4. महत्त्वाच्या वास्तू:
• बिबी का मकबरा (औरंगाबाद / छत्रपती संभाजीनगर): आपली पत्नी दिलरास बानू बेगम (राबिया-उद-दौराणी) हिच्या स्मरणार्थ बांधलेली वास्तू, ज्याला 'दख्खनचा ताज' म्हणतात.
• मोती मशीद: दिल्लीच्या लाल किल्ल्यात संगमरवरी मशीद.
• बादशाही मशीद: लाहोर येथील भव्य मशीद.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप:

• आलमगीर व जिंदा पीर: औरंगजेब.
• जिझिया कर पुनर्लागू: 1679 मध्ये औरंगजेबाने लागू केला.
• वाद्य: औरंगजेब स्वतः वीणा वाजवण्यात निपुण होता.
• बिबी का मकबरा: छत्रपती संभाजीनगर (दख्खनचा ताजमहाल).
• मृत्यू: 1707 मध्ये अहमदनगर येथे.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) Aurangzeb

The sixth Mughal Emperor, Aurangzeb, assumed the imperial regnal title 'Alamgir' (Conqueror of the World) upon ascending the Peacock Throne, and was popularly venerated as 'Zinda Pir' (Living Saint) owing to his ascetic lifestyle, personal frugality, and devout piety.

Major Historical Pillars of Aurangzeb's Reign (1658–1707):

1. Territorial Peak: Under Aurangzeb, the Mughal Empire achieved its greatest territorial extent, spanning virtually the entire Indian subcontinent from Ghazni to Chittagong and from Kashmir to Gingee/Kaveri.
2. Puritanical Reforms: He discontinued ceremonial practices like *Jharokha Darshan* (balcony appearance) and *Tuladan* (weighing the emperor against precious metals), banned astrological court readings, banned alcohol and cannabis consumption, prohibited court musicians (though ironically he was an accomplished *Veena* player), and stopped engraving the *Kalma* on currency coins.
3. Reimposition of Jizya (1679): He reimposed the discriminatory *Jizya* poll tax on non-Muslim subjects in 1679, which had been abolished a century earlier by Akbar in 1564.
4. Architectural Legacy:
• Bibi Ka Maqbara (Aurangabad / Chhatrapati Sambhajinagar): Built in memory of his chief consort Dilras Banu Begum (*Rabia-ud-Daurani*), known as the 'Taj of the Deccan'.
• Moti Masjid: Built in white marble inside the Red Fort, Delhi.
• Badshahi Mosque: Monumental congregational mosque in Lahore.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip:

• Titles: Alamgir ('Conqueror of the Universe') and Zinda Pir ('Living Saint').
• Reimposition of Jizya: 1679 CE.
• Musical Instrument: Highly skilled *Veena* player despite banning secular court music.
• Bibi Ka Maqbara: Built at Chhatrapati Sambhajinagar (replica of the Taj Mahal).
• Death: 1707 CE at Bhingar near Ahmednagar, buried at Khuldabad.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) शाहजहान (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) जहांगीर (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) अकबर (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) औरंगजेब (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (4) औरंगजेब**[/gold]
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'एप्रिल २०२४' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जलसंपदा विभाग: सामान्य ज्ञान व राज्यघटना सराव चाचणी #१
quiz 25 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: एप्रिल २०२४

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'एप्रिल २०२४' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'एप्रिल २०२४' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'एप्रिल २०२४' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'एप्रिल २०२४' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →