छत्रपती शिवाजी महाराजांनी तोरणा किल्ला जिंकून त्याला कोणते नाव दिले?
EN
Which name was given by Chhatrapati Shivaji Maharaj to Torna fort after capturing it?
योग्य उत्तर: (2) प्रचंडगड (Prachandagad)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
तोरणा किल्ला व स्वराज्याची स्थापना (1646):
•
छत्रपती शिवाजी महाराजांनी वयाच्या अवघ्या 16 व्या वर्षी पुणे जिल्ह्यातील वेल्हे तालुक्यात असलेला अभेद्य तोरणा किल्ला जिंकून हिंदवी स्वराज्याचे तोरण बांधले.
•
या किल्ल्याचा अवाढव्य आकार, उत्तुंग कडे आणि दोन्ही बाजूंच्या अफाट पसरलेल्या झुंझार माची व बुधला माची या भक्कम माच्या पाहून महाराजांनी त्याचे नामकरण 'प्रचंडगड' असे केले.
•
राजगडाची निर्मिती: तोरणा किल्ल्याची दुरुस्ती करत असताना महाराजांना प्रचंड प्रमाणात मोहरांचा गुप्त खजिना सापडला. या संपत्तीचा वापर महाराजांनी तोरण्याजवळच असलेल्या मुरुंबदेवाच्या डोंगरावर नवीन 'राजगड' किल्ला बांधण्यासाठी केला, जो स्वराज्याची पहिली राजधानी बनला.
•
इतर किल्ल्यांची मूळ व नामांतरित नावे:
•
मुरुंबदेव -> राजगड
•
रायरी -> रायगड (स्वराज्याची राजधानी)
•
कोंढाणा -> सिंहगड (तानाजी मालुसरे यांच्या पराक्रमानंतर)
•
भोरप्याचा डोंगर -> प्रतापगड (मोरोपंत पिंगळे यांनी बांधला)
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या किल्ल्यांशी संबंधित प्रमुख ऐतिहासिक तथ्ये:
1.
पहिला किल्ला: तोरणा (प्रचंडगड) - 1646 मध्ये ताबा घेतला.
2.
पहिली राजधानी: राजगड (1646 ते 1670 पर्यंत मुख्य राजधानी).
3.
राज्याभिषेक राजधानी: रायगड (1674 मध्ये छत्रपती पदवी धारण केली).
4.
प्रमुख जलदुर्ग: सिंधुदुर्ग (मालवण), विजयदुर्ग (घेरिया), पद्मदुर्ग (जंजिऱ्यासमोर), सुवर्णदुर्ग.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (2) Prachandagad
Detailed Explanation:
•
Capture of Torna Fort (1646 CE):
•
At the youthful age of 16, Chhatrapati Shivaji Maharaj captured the formidable hill fortress of Torna (in modern Velhe taluka, Pune district) from the Adilshahi Sultanate, formally unfurling the banner of Hindavi Swarajya.
•
Astounded by its immense dimensions, steep precipices, and gigantic defensive ridges (*Zunjar Machi* and *Budhla Machi*), Shivaji Maharaj aptly christened it 'Prachandagad' ('The Gigantic Fortress').
•
Construction of Rajgad: While repairing the fortifications of Torna, a large cache of hidden treasure (gold mohurs) was unearthed. Maharaj judiciously utilized this wealth to construct the majestic hill-capital Rajgad on the nearby Murumbdev hill.
•
Renamed Forts of Swarajya:
•
Murumbdev -> Rajgad (First capital of Swarajya)
•
Rairi -> Raigad (Imperial capital where Coronation took place)
•
Kondhana -> Sinhagad (Renamed in honor of Tanaji Malusare's supreme sacrifice)
•
Bhorpya Hill -> Pratapgad (Engineered by Moropant Pingle)
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Core fort-architecture facts of Chhatrapati Shivaji Maharaj:
1.
First Fort Captured: Torna Fort (Prachandagad) in 1646.
2.
First Formal Capital: Fort Rajgad (retained for nearly 25 years).
3.
Coronation Fort: Fort Raigad (6 June 1674).
4.
Premier Sea Forts (Jaldurg): Sindhudurg (built under Hiroji Indulkar on Kurte island), Vijaydurg, Padmadurg, and Suvarnadurg.