🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Rajyaseva Mains 2021 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते उपयोजन हे दूरस्थ संवेदन प्रणाली द्वारे करू शकतो ? अ) कृषि पाणी व्यवस्थापन ब) पीक प्रणाली विश्लेषण क) बागायती पीक क्षेत्र अंदाज आणि देखरेख ड) पीक क्षेत्र आणि उत्पादन अंदाज

EN Which of the following applications can be done using remote sensing technique? (a) Agricultural water management (b) Cropping system analysis (c) Horticultural crop area estimation and monitoring (d) Crop area estimation and production forecast

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

अ , ब आणि क

a, b and c

ब, क आणि ड

b, c and d

अ, ब आणि ड

a, b and d

अ, ब, क आणि ड

a, b, c, and d

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (४) अ, ब, क आणि ड

स्पष्टीकरण:

• कृषी क्षेत्रामध्ये उपग्रह आधारित सुदूर संवेदन (Remote Sensing) तंत्रज्ञानाचा वापर अत्यंत विस्तृत प्रमाणावर केला जातो:

• अ) कृषी पाणी व्यवस्थापन (Agricultural water management): कालवे, धरणांचे पाणी, जमिनीतील ओलावा (Soil Moisture) आणि बाष्पोत्सर्जनाचे (Evapotranspiration) मोजमाप करून पाण्याचे योग्य नियोजन करणे.

• ब) पीक प्रणाली विश्लेषण (Cropping system analysis): विविध हंगामांमधील पीक पद्धती, बहु-पीक पद्धती आणि पिकांची फेरपालट यांचा अभ्यास करणे.

• क) बागायती पीक क्षेत्र अंदाज आणि देखरेख (Horticultural crop area estimation and monitoring): फळबागा, भाज्या आणि बागायती पिकांचे क्षेत्र मोजणे (उदा. इस्रोचा 'चमन' - CHAMAN प्रकल्प).

• ड) पीक क्षेत्र आणि उत्पादन अंदाज (Crop area estimation and production forecast): पिकांची लागवड किती हेक्टरवर झाली आहे आणि काढणीच्या आधीच उत्पादनाचा अचूक अंदाज वर्तवणे (उदा. FASAL प्रकल्प).

• म्हणून वरील चारही उपयोजने रिमोट सेन्सिंगद्वारे यशस्वीपणे केली जातात.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

भारतात कृषी उत्पादनाच्या अंदाजासाठी इस्रो आणि कृषी मंत्रालय FASAL (Forecasting Agricultural output using Space, Agro-meteorology and Land based observations) आणि बागायतीसाठी CHAMAN प्रकल्प राबवतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) a, b, c, and d

Explanation:

• Satellite Remote Sensing provides extensive operational applications across modern precision agriculture:

• (a) Agricultural Water Management: Monitoring soil moisture, canal network distribution, crop water stress, and irrigation scheduling using multispectral and thermal sensors.

• (b) Cropping System Analysis: Analyzing multi-temporal crop rotations, crop intensification, fallow land distribution, and cropping indices over seasons.

• (c) Horticultural Crop Area Estimation and Monitoring: Accurate mapping and site suitability evaluation for fruits, vegetables, and spices (e.g., Mission CHAMAN).

• (d) Crop Area Estimation and Production Forecasting: Early pre-harvest acreage estimation and yield modeling using satellite vegetation indices (e.g., FASAL program).

• Hence, all four applications are routinely executed using remote sensing technology.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Key national space-agriculture missions in India: FASAL (Crop forecasting), NADAMS (Drought assessment), and CHAMAN (Horticulture assessment).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) अ , ब आणि क (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) ब, क आणि ड (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) अ, ब आणि ड (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) अ, ब, क आणि ड (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (४) अ, ब, क आणि ड**

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अ, ब, क आणि ड' हे असून ते 'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'अवकाश तंत्रज्ञान, इस्रो (ISRO) मोहिमा व उपग्रह प्रणाली' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन