खालीलपैकी कोणते जैविक घटक विभागातील कृषि पद्धती ठरविण्यास कारणीभूत आहेत ? अ) पिक पद्धती (आराखडा) ब) पिकांची फेरपालट क) तापमान ड) प्रकाश -संस्लेशक कार्यक्षमता पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following are biological factors that determine the type of agriculture in a region?
(a) Cropping pattern
(b) Crop rotation
(c) Temperature
(d) Photosynthetic efficiency
Alternative Options:
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (फक्त अ, ब आणि ड)
स्पष्टीकरण:
•
कृषी पद्धती ठरविणाऱ्या घटकांचे दोन प्रमुख प्रकार पडतात:
१.
जैविक घटक (Biological Factors): पीक पद्धती (Cropping pattern), पिकांची फेरपालट (Crop rotation), पिकांची प्रकाशसंश्लेषक कार्यक्षमता (Photosynthetic efficiency - C3, C4, CAM वनस्पती), कीटक, तण आणि सूक्ष्मजीव.
२.
अजैविक / भौतिक घटक (Abiotic / Physical Factors): तापमान (Temperature), सूर्यप्रकाश, पर्जन्य, हवेतील आर्द्रता, जमिनीची रचना आणि भूरूपे.
•
दिलेल्या पर्यायांमध्ये तापमान (क) हा अजैविक (हवामान) घटक आहे, त्यामुळे जैविक घटकांमध्ये फक्त अ, ब आणि ड यांचा समावेश होतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
C4 वनस्पती (अधिक कार्यक्षम): मका, ज्वारी, ऊस, बाजरी (कमी पाण्यात जास्त प्रकाशसंश्लेषण).
•
C3 वनस्पती: गहू, तांदूळ, कापूस, सोयाबीन.
•
पिकांची फेरपालट केल्याने जमिनीची सुपीकता टिकून राहते आणि किडींचा जीवनक्रम खंडित होतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (Only (a), (b) and (d))
Explanation:
•
Agricultural ecological determinants are broadly classified into:
1.
Biological / Biotic Factors: Cropping pattern, crop rotation systems, species-specific photosynthetic efficiency (C3 vs C4 pathways), insect pests, weeds, and beneficial soil microbiomes.
2.
Abiotic / Physical Factors: Temperature, solar insolation, rainfall, humidity, soil chemistry, and slope.
•
Since Temperature (c) is an abiotic climatic variable, the biological factors are restricted to (a), (b), and (d).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Highly efficient C4 plants: Maize, Sorghum, Sugarcane, Pearl Millet.
•
Standard C3 plants: Rice, Wheat, Cotton, Soybean.
•
Leguminous crop rotation replenishes soil nitrogen organically.