खालीलपैकी अवधानाची वैशिष्ट्ये कोणती ? अ. निद्रा अवस्थेत देखील अवधान प्रक्रिया सुरू असते. ब. अवधान एका वेळी एकाच बाबीवर केंद्रित होते. क. लहान मुलांचे अवधान एकाच बाबीवर दीर्घकाळ टिकून राहते. ड. अभिरुची म्हणजे सुप्त अवधान. इ. उच्च बुद्धिमान मुलांचे अवधान चांगले असते.
EN
Which of the following are characteristics of attention?
a. The process of attention continues even during sleep.
b. Attention is focused on only one thing at a time.
c. Children's attention stays focused on one thing for a prolonged period.
d. Interest is latent attention.
e. Highly intelligent children have good attention.
अवधानाची (Attention) प्रमुख वैशिष्ट्ये:
मानसशास्त्रानुसार अवधानाची वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
1.
अवधान एका वेळी एकाच बाबीवर केंद्रित होते (विधान ब): अवधान ही एक निवडक प्रक्रिया (Selective Process) असून एका सूक्ष्म क्षणाला व्यक्तीचे अवधान केवळ एकाच उद्दीपकावर केंद्रित होते.
2.
अभिरुची म्हणजे सुप्त अवधान (विधान ड): प्रसिद्ध मानसशास्त्रज्ञ विल्यम मॅकडुगल (William McDougall) यांनी व्याख्या केली आहे की: "Interest is latent attention and attention is interest in action" (अभिरुची हे सुप्त अवधान असते आणि अवधान हे जागृत अभिरुची असते).
3.
इतर विधाने अयोग्य आहेत:
•
निद्रावस्थेत बाह्य जाणीवेचे अवधान थांबते (अ चूक).
•
लहान मुलांचे अवधान चंचल असते, एकाच बाबीवर दीर्घकाळ टिकत नाही (क चूक).
म्हणून योग्य वैशिष्ट्ये ब आणि ड (पर्याय 3) आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
मॅकडुगल यांचे "अभिरुची म्हणजे सुप्त अवधान आणि अवधान म्हणजे सक्रिय अभिरुची" हे विधान एमपीएससी आणि शिक्षक अभियोग्यता परीक्षांमध्ये वारंवार विचारले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Characteristics of Psychological Attention:
1.
Attention focuses on only one item at a time (Statement b): Attention is a selective cognitive process; at any discrete microsecond, focal consciousness can process only one primary stimulus.
2.
Interest is latent attention (Statement d): Renowned psychologist William McDougall formulated the classic principle: "Interest is latent attention, and attention in action is interest."
3.
Incorrect statements:
•
Conscious attention ceases during deep sleep (Statement a is false).
•
Young children possess short attention spans, not prolonged sustained attention (Statement c is false).
Thus, statements b and d are genuine characteristics of attention (Option 3).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Remember McDougall's dual dictum: Interest represents latent attention, whereas conscious attention represents interest operating in active execution.